INHOUDSOPGAVE
Wat is hyaluronidase?
De term hyaluronidase verwijst naar een groep enzymen die bestanddelen van de extracellulaire matrix kunnen afbreken, waaronder hyaluronzuur, chondroïtine en chondroïtinesulfaten.
Door de afbraak van deze stoffen neemt de doorlaatbaarheid van de huid toe. Daardoor kan de huid gevoeliger worden voor infecties, ontstekingen en allergische reacties.
In dergelijke situaties kan remming van hyaluronidase de ontsteking verminderen en het herstel van de huid bevorderen 1.
Waarvoor wordt het gebruikt?
Verschillende ziekteverwekkers gebruiken de afbrekende werking van hyaluronidase om gemakkelijker door de weefsels van hun gastheer heen te dringen.
De eerste klinische toepassing dateert uit 1928, toen hyaluronidase werd gebruikt om de verspreiding van vaccins en andere geneesmiddelen in het onderhuidse weefsel te verbeteren.
Tegenwoordig wordt het als verspreidingsbevorderend middel toegevoegd aan verschillende werkzame stoffen. Het vergemakkelijkt de opname in het onderhuidse weefsel en kan in bepaalde gevallen een intraveneuze toediening overbodig maken.
Door de groeiende populariteit van hyaluronzuurfillers is hyaluronidase bovendien een belangrijk geneesmiddel geworden voor het corrigeren van complicaties, overcorrecties en onbevredigende resultaten.
Het enzym kan ook worden gebruikt om de resorptie van bloeduitstortingen te versnellen en om de opname van contrastmiddelen bij bepaalde urologische onderzoeken te bevorderen 2.
Esthetische en dermatologische toepassingen
Achtergrond
Onderzoek naar huidveroudering heeft geprobeerd de vernieuwing van de extracellulaire matrix en de rol van hyaluronidase bij de afbraak en vernieuwing van deze structuren te verduidelijken.
Vroege onderzoeken lieten zien dat tijdens de vorming van nieuw collageen en nieuwe glycosaminoglycanen, waaronder hyaluronzuur, zowel plaatselijk als in het bloed de concentratie toenam van kleine moleculen die metalloproteïnasen en hyaluronidasen kunnen remmen.
Deze remmers leken het herstel van de extracellulaire matrix te ondersteunen. Ze kunnen bijdragen aan een plaatselijke toename van collageenvezels en glycosaminoglycanen en daarmee aan een stevigere, gladdere huid.
Deze bevindingen vormden de aanleiding om hyaluronidaseremmers als mogelijke strategie tegen huidveroudering te onderzoeken.
Medisch-esthetische toepassingen
Door het vermogen om hyaluronzuur af te breken en de verspreiding van stoffen in weefsels te bevorderen, wordt hyaluronidase gebruikt binnen de esthetische geneeskunde en dermatologie.
Intradermale injecties kunnen worden toegepast:
- om fouten, overcorrecties en complicaties van hyaluronzuurfillers te corrigeren;
- om zwelling en ontstekingsreacties snel te verminderen, bijvoorbeeld na een letsel;
- in bepaalde mesotherapieprotocollen tegen cellulite, in combinatie met andere geneesmiddelen.
Hyaluronidase kan daarom dienen als:
- correctiemiddel na een onbevredigende esthetische behandeling;
- middel om de plaatselijke verspreiding van bepaalde geneesmiddelen te verbeteren;
- behandeling met eigen, specifieke indicaties.
Mogelijke bijwerkingen
Dankzij technologische vooruitgang zijn uit dierlijk weefsel gewonnen preparaten, met grotere beperkingen op het gebied van zuiverheid en veiligheid, grotendeels vervangen door microbiologisch zuivere en beter gestandaardiseerde recombinante vormen.
Allergische reacties blijven echter een mogelijke bijwerking. De geschatte incidentie ligt tussen 0,05% en 0,69% 3, 4.
De reacties zijn meestal plaatselijk, maar in zeldzame gevallen kan een systemische allergische reactie ontstaan 5.
Omdat veel reacties direct optreden, kan vóór gebruik een huidtest worden geadviseerd. Vertraagde allergische reacties zijn echter niet altijd met zo'n test te voorspellen 5.
Remming van hyaluronidase
Hoewel injecties met hyaluronidase nuttig zijn voor het corrigeren van complicaties en het beheersen van bepaalde ontstekingsreacties, wordt juist de remming van dit enzym onderzocht om sommige tekenen van huidveroudering te beperken.
Het theoretische doel is de lichaamseigen afbraak van hyaluronzuur te vertragen.
Ongeveer de helft van het hyaluronzuur in het lichaam bevindt zich in de huid, waar het water bindt en helpt vocht vast te houden 6. Veroudering en blootstelling aan ultraviolette straling, tabaksrook en luchtverontreiniging kunnen de hoeveelheid hyaluronzuur in de huid verlagen 7, 8.
Een tekort aan hyaluronzuur kan samengaan met:
- een minder stralende huid;
- een afname van het normale vochtgehalte;
- het ontstaan van groeven en rimpels.
Supplementen met 120 tot 240 mg hyaluronzuur per dag gedurende ten minste één maand kunnen de hoeveelheid hyaluronzuur in de huid verhogen, de hydratatie en elasticiteit verbeteren en rimpels en klachten van een droge huid verminderen 9, 10, 11, 12.
De afgelopen jaren is ook gezocht naar natuurlijke stoffen die hyaluronidase kunnen remmen en zo de extracellulaire matrix tegen enzymatische afbraak kunnen beschermen.
Sommige van deze stoffen remmen eveneens metalloproteïnasen, die collageen afbreken, en elastase, dat elastine afbreekt.
Bekende remmers zijn onder meer ontstekingsremmers, zoals indometacine, dexamethason en salicylaten, antihistaminica, mestcelstabilisatoren, heparine, vitamine C, dicoumarol en bepaalde röntgencontrastmiddelen 4, 13.
Daarnaast zijn verschillende plantaardige verbindingen onderzocht, waaronder:
- flavonoïden, die veel voorkomen in plantaardige voedingsmiddelen en kruidenpreparaten;
- bepaalde tanninen uit soorten van het geslacht Hydrangea en verwante planten;
- curcumine, het geeloranje pigment uit Curcuma longa;
- bestanddelen van Aziatische waternavel met ontstekingsremmende en ontzwellende eigenschappen;
- echinacea, onder meer onderzocht in combinatie met Aziatische waternavel om ontsteking te verminderen en wondherstel te bevorderen;
- heermoes;
- glycyrrhizine, een bestanddeel van zoethout met ontstekingsremmende eigenschappen.
Een overzicht noemt ook bijenpollen en bestanddelen van verschillende plantensoorten, waaronder Chamaerhodos erecta, Chamaerhodos altaica, Lythrum salicaria, Dracocephalum foetidum, Daphne oleoides, Colocasia esculenta, verschillende Fabiana-soorten, Gaultheria procumbens, Oenothera-soorten, Canavalia gladiata, Glycine max en Payena dasyphylla 1.
