Wat is het?
Hyaluronzuur is een polysacharide met een hoog molecuulgewicht dat van nature door ons lichaam wordt aangemaakt.
Het is een doorzichtige, kleverige stof met een hoge viscositeit in water.
Hyaluronzuur komt in veel weefsels van het menselijk lichaam voor, vooral in de huid, het bindweefsel, de bloedvaten, de hersenen en de ogen.
Hyaluronzuur in de Gewrichten
Hyaluronzuur is rijkelijk aanwezig in het gewrichtsvocht rond de gewrichten en voedt, smeert en beschermt het kraakbeen.
Wanneer gewrichten goed gesmeerd zijn, is de kans kleiner dat de botten tegen elkaar wrijven, slijten en vervelende pijn veroorzaken.
Daarom wordt hyaluronzuur veel toegepast bij de behandeling van artrose, vooral bij knieartrose (gonartrose) en heupartrose (coxartrose).
Hyaluronzuurinjecties
Knieartrose
Hyaluronzuur hangt nauw samen met de gezondheid van het kniegewricht.
Gewrichtsvocht bevat de hoogste concentratie hyaluronzuur (3-4 mg/ml) van alle delen van het menselijk lichaam 1.
Artrose is een degeneratieve gewrichtsaandoening die wordt gekenmerkt door slijtage van het kraakbeen, het weefsel dat de uiteinden van de botten bedekt, beschermt en bewegingen vergemakkelijkt.
Artrose hoort meestal bij het ouder worden, maar kan eerder ontstaan door letsel, obesitas of genetische factoren.
Het is bekend dat mensen met artrose lage concentraties hyaluronzuur in het gewrichtsvocht hebben 2.
Mogelijkheden van Viscosuppletie
Om een optimale hoeveelheid hyaluronzuur in het gewrichtsvocht te herstellen, kunnen intra-articulaire injecties met hyaluronzuur worden gebruikt. Deze worden tegenwoordig veel toegepast bij knieartrose.
Bij deze procedure, ook wel viscosuppletie genoemd, wordt hyaluronzuur rechtstreeks in het gewrichtsvocht geïnjecteerd.
Gezien de fysiologische functies ervan wordt aangenomen dat intra-articulaire toediening van hyaluronzuur kan helpen om 3:
- verdere kraakbeendegeneratie te voorkomen;
- de activiteit van chondrocyten, die verantwoordelijk zijn voor de vernieuwing van het kraakbeen, te stimuleren;
- de schokdemping te verbeteren;
- ontsteking van het synovium te verminderen;
- pijn te verminderen;
- de beweeglijkheid van het door artrose aangetaste gewricht te verbeteren.
Werkt het?
Volgens een systematische review van 27 studies is een hyaluronzuurinjectie een kosteneffectieve optie om pijn door knieartrose te verlichten. Bovendien kan het gebruik ervan in een vroeg stadium van de aandoening de noodzaak van een totale knieprothese uitstellen 4a.
Op basis van het huidige bewijs is er nog geen solide grond om viscosuppletie met hyaluronzuur of afgeleiden ervan aan te bevelen voor de behandeling van symptomatische knieartrose 4.
Volgens een analyse van meer dan 12.000 gevallen heeft de behandeling slechts een bescheiden effect op pijnvermindering en gaat zij gepaard met een hoger risico op bijwerkingen 5.
Beste Hyaluronzuur voor Knie-injecties
Van de verschillende soorten hyaluronzuur voor intra-articulaire injecties lijken varianten met een hoog molecuulgewicht (> 3.000 kDa), en vooral met een zeer hoog molecuulgewicht (> 6.000 kDa), langer werkzaam te zijn, minder injecties te vereisen en bij lichte tot matige knieartrose lagere kosten en meer voordelen te bieden dan varianten met een laag molecuulgewicht (< 3.000 kDa) 5a, 5b.
Ook Voordelen bij Heupartrose
Volgens een review van gerandomiseerde gecontroleerde klinische onderzoeken (RCT's) met in totaal 982 patiënten helpen intra-articulaire hyaluronzuurinjecties in de heup de symptomen van coxartrose, oftewel heupartrose, te verminderen. Ook bij deze toepassing lijkt hyaluronzuur met een hoog molecuulgewicht effectiever, vooral doordat de voordelen van de behandeling langer aanhouden 5c.
Hyaluronzuursupplementen
Hyaluronzuursupplementen kunnen gewrichtspijn bij mensen met artrose mogelijk verminderen.
Ondanks de bemoedigende aanwijzingen is meer onderzoek nodig voordat het gebruik ervan voor de preventie en behandeling van artrose kan worden aanbevolen.
Opname van Hyaluronzuur
Van oudsher bestaan er twijfels over de mogelijke opname van oraal ingenomen hyaluronzuur.
De darm kan hyaluronzuur met een hoog molecuulgewicht inderdaad niet opnemen, maar alleen fragmenten ervan 6.
Een mogelijke strategie is het gebruik van gehydrolyseerd hyaluronzuur met een lager molecuulgewicht van ongeveer 0,9-5 kDa 6.
Een verdere afbraak van hyaluronzuur kan plaatsvinden door darmbacteriën, die mogelijk een belangrijke rol spelen bij de opname van dit polysacharide 7.
Studies met radioactief gemerkt hyaluronzuur hebben aangetoond dat het zich ophoopt in weefsels zoals gewrichten en de huid 8, 9. Deze bevindingen wijzen er duidelijk op dat hyaluronzuur uit supplementen ten minste gedeeltelijk door het lichaam wordt opgenomen. Lees voor meer informatie ons artikel: Hyaluronzuur | Vertering en Opname | Hoe Werkt Het?
Effectiviteit
Hyaluronzuursupplementen lijken gewrichtspijn bij mensen met artrose te kunnen verminderen.
Veel gerandomiseerde, dubbelblinde, placebogecontroleerde studies hebben aangetoond dat oraal hyaluronzuur kniepijn kan verlichten.
In een studie met 20 patiënten ouder dan 40 jaar met knieartrose verbeterde 48 mg hyaluronzuur per dag gedurende 2 maanden de pijn en verschillende indicatoren voor de kwaliteit van leven, met een iets groter effect dan placebo 10.
In een andere studie leidde 240 mg hyaluronzuur per dag gedurende 8 weken, toegediend aan 33 patiënten van 50 tot 65 jaar met kniepijn, tot een significante verbetering van de pijn en stijfheid van de knie, met een groter effect dan placebo 11.
Een review uit 2016 van studies naar oraal hyaluronzuur bij knieartrose concludeerde dat hyaluronzuursupplementen een veilige en effectieve behandeling voor lichte kniepijn zijn en mogelijk ook artrose helpen voorkomen 3.
Verschillende andere studies tonen aan dat 80-200 mg hyaluronzuur per dag gedurende 4-12 weken de kniepijn bij mensen met osteoartrose aanzienlijk kan verminderen 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20.
Sommige onderzoeken laten bovendien zien dat de combinatie van orale hyaluronzuursupplementen met intra-articulaire injecties de pijnstillende werking kan verlengen 21.
Combinatie met Collageen
Collageensupplementen kunnen helpen om gewrichtspijn door lichaamsbeweging, artrose en reumatoïde artritis te verlichten, al is meer onderzoek nodig 22, 23, 24.
Een studie liet bijvoorbeeld zien dat ook gehydrolyseerd viscollageen (720 mg per dag) effectief en veilig is voor de behandeling van acute pijn en stijfheid door knieartrose en het gebruik van pijnstillers kan helpen verminderen 25.
In een andere studie namen volwassenen met osteoartrose 2 gram gehydrolyseerd collageen, afkomstig uit het borstbeenkraakbeen van kip, per dag gedurende 10 weken. De deelnemers die collageen namen, hadden aanzienlijk minder gewrichtspijn en konden lichamelijke activiteiten beter uitvoeren dan degenen die geen collageen namen 26.
Andere Combinaties
In een gerandomiseerde gecontroleerde studie met 51 volwassenen met knieartrose verbeterde een supplement met hyaluronzuur (300 mg) en extract van Boswellia serrata (100 mg) de klinische uitkomsten sterker dan een supplement met glucosamine, chondroïtinesulfaat en curcuminoïden 24.
In een andere studie verbeterde een combinatie van 50 milligram hyaluronzuur, 750 milligram glucosamine en 250 milligram chondroïtine de symptomen van knieartrose niet 24.
Dosering en Gebruik
In de onderzochte studies varieerden de oraal gebruikte doseringen hyaluronzuur van 48 tot 240 mg per dag en werden ze gedurende perioden van 2 weken tot 12 maanden ingenomen.
Gemiddeld worden doseringen van 80-200 mg per dag gedurende ten minste 2 maanden gebruikt.
Voor viscosuppletie met hyaluronzuur bestaan verschillende preparaten met een hogere of lagere mate van vernetting, oftewel complexiteit. Het aantal behandelingen en de frequentie ervan hangen daarom af van het gebruikte product.
Over het algemeen worden 1 tot 5 intra-articulaire hyaluronzuurinjecties gegeven, telkens met een week ertussen. Als er voordelen optreden, zijn die meestal binnen een week merkbaar en houden ze 3-12 maanden aan.
Bijwerkingen
Hyaluronzuur is over het algemeen zeer veilig en er zijn weinig bijwerkingen gemeld. Omdat het lichaam de stof van nature zelf aanmaakt, zijn allergische reacties zeer zeldzaam.
In een studie met 60 mensen met artrose die een jaar lang dagelijks 200 mg hyaluronzuur innamen, werden geen bijwerkingen gemeld 13.
Hyaluronzuurinjecties in de gewrichten brengen een groter risico op bijwerkingen met zich mee dan orale inname. Negatieve reacties houden echter meestal verband met een onjuiste injectietechniek en niet met het hyaluronzuur zelf 22, 23.
