Hyaluronzuurcrèmes | Voordelen, Werking en Beperkingen

Huid en hyaluronzuur

Vooral de huid bevat ongeveer de helft van al het hyaluronzuur in het menselijk lichaam ¹.

In de huid draagt hyaluronzuur bij aan:

• hydratatie;
• weerstand;
• behoud van structuur en veerkracht.

Deze eigenschappen zijn te danken aan de hygroscopische werking van hyaluronzuur, waardoor het grote aantallen watermoleculen kan binden. Eén gram hyaluronzuur kan tot 6 liter water vasthouden. ⁴

Daarnaast beïnvloedt hyaluronzuur de cellulaire immuniteit, helpt het infecties en allergische reacties te voorkomen en speelt het een belangrijke rol in de wisselwerking tussen de opperhuidcellen en hun omgeving ⁴.

GEBRUIK IN COSMETICA

Dankzij deze eigenschappen wordt hyaluronzuur in uiteenlopende cosmetische producten gebruikt, waaronder:

• vochtinbrengende crèmes;
• antirimpelcrèmes;
• oogcontourcrèmes en -serums;
• producten voor de lipcontour;
• conditioners voor huid en haar.

Crèmes met hyaluronzuur

Hyaluronzuur (INCI Hyaluronic Acid) wordt veel gebruikt in cosmetica en is voor consumenten een aantrekkelijk ingrediënt.

Het wordt vooral toegepast tegen huidveroudering, om de huid te hydrateren en rimpels, roodheid en dermatitis te verminderen ^{5, 6, 7}.

Op de huid heeft hyaluronzuur filmvormende, vochtbindende en viscositeitsverhogende eigenschappen, afhankelijk van het molecuulgewicht en het gebruikte percentage.

• Filmvormende en verzachtende eigenschappen: het vormt een dun beschermlaagje op de opperhuid dat door een occlusieve werking de verdamping van water vermindert;
• Vochtbindende eigenschappen: het trekt water aan en houdt het op het huidoppervlak vast, waardoor de hydratatie van de opperhuid toeneemt;
• Viscositeitsverhogende eigenschappen: het verhoogt de viscositeit van het cosmetische product.

Omdat het de huidbarrière niet kan passeren, is de hydraterende werking van hyaluronzuur indirect en berust deze voornamelijk op occlusie.

CONCENTRATIES HYALURONZUUR IN COSMETICA

Wat de viscositeitsverhogende werking betreft, wordt hyaluronzuur in cosmetica doorgaans gebruikt in concentraties van 0,1% tot 0,5%, met een maximum van 2%.

Concentraties boven 2% zouden de formule zo stroperig maken dat het product nauwelijks uit de verpakking kan worden gehaald.

De claim dat een cosmetisch product 10–20% hyaluronzuur bevat, is dan ook duidelijk misleidend: bij een echte concentratie van die omvang zou het product een consistentie hebben tussen pudding en een brij van vaste kristallen.

Gehydrolyseerd hyaluronzuur

Er zijn hyaluronzuurmoleculen met verschillende molecuulgewichten en bronnen verkrijgbaar, al worden ze tegenwoordig vrijwel uitsluitend biotechnologisch geproduceerd.

Gehydrolyseerd hyaluronzuur ontstaat door hydrolyse van hyaluronzuur met een hoog molecuulgewicht.

Door het oorspronkelijke molecuul op te splitsen ontstaat gehydrolyseerd hyaluronzuur dat:

• beter oplosbaar is;
• sterker hygroscopisch is;
• geen filmvormende en verzachtende werking heeft;
• geen noemenswaardig viscositeitsverhogend vermogen heeft.

Dankzij het lage molecuulgewicht, ongeveer 5.000–8.000 Dalton, kan gehydrolyseerd hyaluronzuur gedeeltelijk door de huid worden opgenomen en heeft het daar een hydraterende werking ⁸.

Hoe dan ook is het vermogen van plaatselijk aangebracht hyaluronzuur om de concentratie in de lederhuid te verhogen uiterst beperkt, mede door de snelle afbraak. Die kan worden vertraagd door dwarsverbindingen aan te brengen ¹³.

Voordelen voor de huid — werkzaamheid en resultaten

Een gerandomiseerde studie onder 40 vrouwen met lichte tot matige tekenen van huidveroudering liet na 30 dagen gebruik van een cosmeticum met hyaluronzuur een verbetering van het huidbeeld zien ten opzichte van placebo ¹⁴.

Het product bevatte een verknoopt polymeer van natriumhyaluronaat en een mengsel van hyaluronzuren met verschillende molecuulgewichten: hyaluronzuur van 1 kDa, gehydrolyseerd natriumhyaluronaat van 5 kDa, gehydrolyseerd hyaluronzuur van 50 kDa, natriumhyaluronaat van 200 kDa en natriumhyaluronaat van 2.000 kDa.

Een andere klinische studie van 12 weken onder 59 vrouwen met lichte tot matige zonneschade beoordeelde de verdraagbaarheid en werkzaamheid van een gezichtsserum met meerdere ingrediënten: hyaluronzuur, Proxylane (C-Xyloside), extract van paarse rijst en dikaliumglycyrrhizaat ¹⁵.

De combinatie stimuleerde de aanmaak van hyaluronzuur en andere bestanddelen van de extracellulaire matrix van de huid, zoals collageen, en verbeterde de huidhydratatie.

In een verdere studie onder 20 vrouwen met matige veroudering van de gezichtshuid werden na 2 maanden behandeling met een hyaluronzuurserum, gecombineerd met acetyl-glucosamine en gamma-aminoboterzuur, significante verbeteringen gezien. De huid vertoonde een betere hydratatie, een hoger vochtgehalte, een grotere elasticiteit en een egalere teint ¹⁶.

Plaatselijk hyaluronzuur in combinatie met een groeifactor verminderde rimpels rond de ogen in een studie van 8 weken, en fijne lijntjes en andere tekenen van gezichtshuidveroudering in een studie van 12 weken ^{17, 18}.

Volgens een andere studie kan een serum met hyaluronzuur de huidhydratatie met 55% verhogen ¹⁹.

Na 6 weken gebruik werden verdere verbeteringen gezien in gladheid (64%), een voller huidbeeld (60%), hydratatie (63%), fijne lijntjes (31%), rimpels (14%) en de algemene huidbeoordeling (43%). Ook het hyaluronzuurgehalte in de lederhuid nam significant toe.

Het product bevatte hyaluronzuur met een hoog en laag molecuulgewicht, met name gehydrolyseerd hyaluronzuur van 50 kDa en natriumhyaluronaat van 10-1.000 kDa.

Gehydrolyseerd hyaluronzuur: zijn er voordelen?

Een studie liet zien dat hyaluronzuur met een laag molecuulgewicht de hydratatie van de opperhuid na 9 dagen sterker verhoogde dan hyaluronzuur met een hoog molecuulgewicht; een specifieke verknoopte vorm presteerde beter dan beide ⁹.

Een andere studie onderzocht hyaluronzuren met verschillende molecuulgewichten — 50, 130, 300, 800 en 2.000 kDa — die in een concentratie van 0,1% op de huid werden aangebracht ⁶.

Na 60 dagen hadden zowel hyaluronzuur van 50 kDa als dat van 130 kDa de rimpeldiepte significant verminderd. De vormen met een hoger molecuulgewicht waren minder werkzaam.

Een andere studie beoordeelde een cosmeticum met gemicroniseerd hyaluronzuur met een zeer laag molecuulgewicht (50 kDa), waardoor het beter in de opperhuid kon doordringen ¹³.

In cosmetisch opzicht werden verbeteringen gezien in de hydratatie, elasticiteit en rimpeldiepte van de gezichtshuid.

Een in vitro-studie liet zien dat kleine fragmenten hyaluronzuur met een molecuulgewicht van 2 kDa bij plaatselijk gebruik de hoornlaag kunnen passeren en zowel de synthese als de afbraak van collageen kunnen activeren ^13a.

In het klinische deel van die studie verminderde het gebruik gedurende 8 weken van een crème met 0,1% hyaluronzuuroligosachariden van 2 kDa de maximale diepte van de nasolabiale plooien en de kraaienpootjes ten opzichte van dezelfde crème zonder hyaluronzuur.

In een andere studie onder gezonde vrouwen van 41 tot 60 jaar verminderde sterk gehydrolyseerd hyaluronzuur (2 kDa) na 4 weken pigmentvlekken in het gezicht en huidverslapping rond de ogen ^13b. Op grond van in vitro-onderzoek wordt aangenomen dat dit effect samenhangt met stimulering van autofagie en de vernieuwing van keratinocyten.

Bij hoge concentraties kan het sterke vochtbindende vermogen van gehydrolyseerd hyaluronzuur echter averechts werken doordat het water aan de huid onttrekt en de droogheid vergroot ¹⁰. Uit de literatuur over wondgenezing is bovendien bekend dat hyaluronzuur met een laag molecuulgewicht ontstekingsbevorderend werkt en daarom bij de behandeling van de huid mogelijk problematisch is ^{11, 12}.

Synergetische en alternatieve behandelingen

Antioxidanten

Hyaluronzuur wordt gemakkelijk gedepolymeriseerd door vrije radicalen in de weefsels.

Radicalenvangers en antioxidanten helpen het daarom tegen deze afbraak te beschermen.

Daarom worden veel hyaluronzuurcrèmes verrijkt met antioxidanten, zoals vitamine C, vitamine E, niacinamide, resveratrol en liponzuur.

Fibroblasten stimuleren

De fibroblasten in de lederhuid vormen het metabole centrum van de huid dat verantwoordelijk is voor de synthese van hyaluronzuur.

Ze zijn daarom een belangrijk doelwit van cosmetische, nutraceutische en farmacologische benaderingen om de hydratatie van de huid te verbeteren.

Peptiden

Moderne antirimpelcrèmes kunnen naast hyaluronzuur specifieke bioactieve peptiden bevatten.

Dit zijn korte aminozuursequenties die zelfstandig of met lipofiele dragers de huidbarrière kunnen passeren en de fibroblasten in de lederhuid kunnen bereiken.

Door hun specifieke structuur kunnen ze met receptoren van fibroblasten interageren en in celkweekonderzoek de activiteit ervan stimuleren.

Er bestaan verschillende soorten peptiden, maar de omvang van hun werkzaamheid is ondanks veelbelovende voorlopige studies nog niet duidelijk.

Voorbeelden van bioactieve peptiden die de activiteit van fibroblasten kunnen beïnvloeden zijn ²⁰:

• Matrixyl, ook bekend als Palmitoyl Pentapeptide-4
• Palmitoyl Tripeptide-1
• GEKG (Tetrapeptide-21)
• Tetradecyl Aminobutyroylvalylaminobutyric Urea Trifluoroacetate
• Palmitoyl Tripeptide-3/5
• Palmitoyl Hexapeptide-12
• Trifluoroacetyl-Tripeptide-2
• Hexapeptide-14
• Cu-GHK
• gehydrolyseerde peptiden uit rijstzemelen
• groeifactoren

Collageensupplementen

Sommige eiwitfragmenten — vooral fragmenten met hydroxyproline — die ontstaan bij de vertering van collageen worden door de darm opgenomen, komen in de bloedbaan terecht en verhogen de synthese van nieuw collageen door fibroblasten.

Daarnaast stimuleren ze de aanmaak van andere belangrijke moleculen voor een mooie huid en gezonde gewrichten, zoals elastine, hyaluronzuur en fibrilline ^{21, 22}.

Klinische studies van de afgelopen jaren laten zien dat supplementen met viscollageen de hydratatie en elasticiteit van de huid kunnen verbeteren, de huidruwheid kunnen verminderen en de dichtheid van het collageen in de huid kunnen verhogen ^{23, 24, 25, 26, 27, 28, 29, 30, 31}.

Hyaluronzuursupplementen

Het gebruik van hyaluronzuursupplementen kan de concentratie in de huid verhogen ^{32, 33}.

Doseringen van 120-240 mg hyaluronzuur per dag, gedurende ten minste één maand, hebben de huidhydratatie significant verhoogd en de droogheid verminderd ³.

Een goed gehydrateerde huid vertoont ook minder rimpels. Dat helpt verklaren waarom verschillende studies aantonen dat hyaluronzuursupplementen de huid minder gerimpeld kunnen maken ^{34, 35}.

Medische behandelingen

De synthese van hyaluronzuur neemt duidelijk toe bij weefselschade en tijdens wondgenezing.

Sommige esthetisch-medische behandelingen — zoals microneedling, radiofrequentie en laserbehandeling — berusten op het veroorzaken van plaatselijke weefselschade. De huid reageert daarop door de synthese van hyaluronzuur en vooral collageen op natuurlijke wijze te verhogen.

Bijwerkingen

Hyaluronzuur voor plaatselijk gebruik wordt tegenwoordig beschouwd als een veilig, niet-sensibiliserend en goed verdraagbaar ingrediënt.

Wel moet de volledige formule worden beoordeeld, en niet alleen het afzonderlijke ingrediënt. Hyaluronzuurcrèmes kunnen bijvoorbeeld sensibiliserende bestanddelen bevatten of stoffen die een gevoelige huid minder goed verdraagt.