Wat is het?
Hyaluronzuur is een polysacharide met een hoog molecuulgewicht.
Technisch gezien is het een glycosaminoglycaan. Hyaluronzuur bestaat uit herhaalde eenheden van D-glucuronzuur en N-acetylglucosamine, die samen een lineaire polysacharideketen vormen.
Hyaluronzuur komt voor in de extracellulaire matrix van bindweefsels, waaronder de huid, gewrichtsvloeistof, bloedvaten, serum, de hersenen, kraakbeen, hartkleppen en de navelstreng.
Het lichaam van een volwassene van 70 kg bevat ongeveer 15 gram hyaluronzuur, waarvan dagelijks 5 gram wordt vernieuwd 1.
Hyaluronzuur is een sterk hygroscopisch molecuul. Het kan tot 6.000 keer zijn eigen volume aan water binden, waardoor de hydratatie van de weefsels verbetert en het weefsel volume en structurele ondersteuning krijgt.
In de gewrichten werkt hyaluronzuur als smeermiddel, schokdemper, stabilisator van de gewrichtsstructuur en regulator van de waterbalans en stromingsweerstand.
Hyaluronzuur in de huid
Meer dan 50% van de totale hoeveelheid hyaluronzuur in het lichaam bevindt zich in de huid.
Omdat de lederhuid veel dikker is dan de opperhuid, bevat zij in absolute zin 4 tot 9 keer meer hyaluronzuur. Relatief gezien is echter aangetoond dat de opperhuid 4 keer meer hyaluronzuur aanmaakt dan de lederhuid 2.
De hoeveelheid aangemaakt hyaluronzuur is dus groter in de oppervlakkige huidlagen dan in de diepere lagen.
Functies: waarvoor dient het?
In de huid speelt hyaluronzuur een fundamentele rol bij 3:
- het in stand houden van het volume van de extracellulaire ruimten;
- het behouden van de hydratatie van de weefsels;
- het vergemakkelijken van het transport van ionische opgeloste stoffen en voedingsstoffen naar de cellen van de bovenste huidlaag;
- het beschermen van fibroblasten tegen door vrije radicalen veroorzaakte celschade, dankzij een antioxidatieve en ontstekingsremmende werking.
Wat dit laatste punt betreft, kan hyaluronzuur beschermend werken door vrije radicalen te neutraliseren, maar het kan zelf ook een doelwit van oxidatieve stress zijn.
Juist omdat vrije radicalen hyaluronzuur kunnen beschadigen en daarbij sterk angiogene en ontstekingsbevorderende fragmenten kunnen ontstaan, kan hyaluronzuur zinvol met antioxidanten worden gecombineerd om de afbraak ervan te voorkomen en de voordelen te versterken 4.
Recente onderzoeken suggereren dat hyaluronzuur via de CD44-receptor ook de celdifferentiatie kan bevorderen en de beweeglijkheid van cellen kan vergroten 5.
Hyaluronzuur en huidveroudering
Onder invloed van verschillende factoren, zoals chronologische veroudering, ultraviolette straling of uitdroging, neemt de hoeveelheid hyaluronzuur in de huid af. Tegelijk daalt het watergehalte van de hoornlaag, wat de vorming van rimpels en huidveroudering bevordert 6, 7.
Een van de duidelijkste histochemische veranderingen in een verouderde huid is de sterke afname van hyaluronzuur in de opperhuid.
Met het ouder worden daalt dit gehalte van 0,03% bij vrouwen van 19 tot 47 jaar naar 0,007% bij vrouwen van 70 jaar 8.
In een seniele huid blijft hyaluronzuur aanwezig in de lederhuid, terwijl het volledig uit de opperhuid is verdwenen. Bovendien zijn de hyaluronzuurpolymeren in een verouderde huid steeds sterker aan de weefsels gebonden 9, 10.
Aan weefsels gebonden hyaluronzuur kan minder goed water opnemen, met een afname van de hydratatie van de huid als gevolg.
De toenemende binding van hyaluronzuur aan de weefsels met het ouder worden verloopt parallel aan de geleidelijke verknoping van collageen.
Elk van deze verschijnselen draagt bij aan de zichtbare uitdroging, atrofie en het verlies van elasticiteit die kenmerkend zijn voor een verouderde huid.
Voordelen
Supplementen
Orale suppletie met hyaluronzuur — in doses van 120 tot 240 mg per dag gedurende ten minste één maand — heeft verschillende voordelen voor het uiterlijk van de huid laten zien, waaronder een hydraterende en rimpelverminderende werking en een verbetering van de huidelasticiteit 11.
In een onderzoek onder 39 Japanse vrouwen van 37 tot 59 jaar met een droge huid, huidverslapping en rimpels rond de ogen, verhoogde de inname van 120 mg hyaluronzuur per dag gedurende 6 weken de hydratatie van de huid 12.
In een ander onderzoek leidde orale inname van 120 mg hyaluronzuur per dag gedurende 12 weken bij 50 Japanse mannen en vrouwen van 22 tot 59 jaar met rimpels rond de ogen al na 8 weken tot een significante afname van het rimpelvolume in vergelijking met placebo 13.
Bij een vergelijkbaar onderzoeksprotocol met 40 gezonde Aziatische mannen en vrouwen van 35 tot 64 jaar verbeterde suppletie met hyaluronzuur de hydratatie, ruwheid en elasticiteit van de huid 14.
Een overzichtsartikel meldde dat in verschillende onderzoeken orale inname van 37,5 tot 240 mg hyaluronzuur per dag gedurende 4 tot 6 weken leidde tot een significante verbetering van de huidhydratatie 11.
Andere onderzoeken vonden vergelijkbare voordelen met complexere formules die naast hyaluronzuur bijvoorbeeld ook vitaminen, mineralen, antioxidanten en collageen bevatten 4, 15, 16.
Crèmes en serums
Wanneer ze op het huidoppervlak worden aangebracht, kunnen crèmes en serums met hyaluronzuur helpen om rimpels, roodheid en dermatitis te verminderen 17, 18, 19.
Het gaat echter voornamelijk om een oppervlakkig effect dat samenhangt met de filmvormende werking van hyaluronzuur.
Omdat hyaluronzuur een polymeer met een hoog molecuulgewicht is, kan het de oppervlakkige huidlagen niet binnendringen. De hydraterende eigenschappen blijven daarom beperkt tot een occlusieve werking.
Hyaluronzuur met een laag molecuulgewicht zou in theorie in de huid kunnen doordringen, maar de lage concentraties die in cosmetica worden gebruikt* en de snelle enzymatische inactivatie beperken de mogelijke voordelen aanzienlijk 20.
* Hyaluronzuur wordt in cosmetische formules gebruikt in concentraties van 0,2 tot 1% 2.
In tegenstelling tot orale suppletie kan plaatselijke toepassing van hyaluronzuur de hyaluronzuurconcentratie in de huid NIET verhogen, al kan het via indirecte werkingsmechanismen wel een hydraterend effect hebben.
