Wat is radiofrequentie?
Niet-ablatieve radiofrequentie is een techniek uit de esthetische geneeskunde voor de behandeling van huidverslapping, oftewel verlies van stevigheid van de huid.
Bij de behandeling worden elektromagnetische velden (EMV) opgewekt om de huidcellen, en vooral de fibroblasten, direct of indirect te beïnvloeden.
De elektromagnetische golven verhogen de temperatuur van het weefsel. Het doel is een gecontroleerde thermische schade te veroorzaken die de aanmaak van collageen stimuleert, oftewel neocollagenese.
Het uiteindelijke doel van radiofrequentie is thermische schade te veroorzaken die de structuur van collageen verandert en neocollagenese stimuleert in de diepe huidlagen en het onderhuidse weefsel.
De toegenomen hoeveelheid collageen kan de huid steviger en compacter maken en kleine onregelmatigheden afvlakken, zoals rimpels en verslapping.
Waarvoor Wordt Het Gebruikt?
Binnen het brede aanbod van niet-invasieve technieken voor huidverjonging is radiofrequentie de afgelopen jaren steeds belangrijker geworden.
Doordat radiofrequentie geleidelijk invasievere technieken, zoals carboxytherapie en verschillende injectiebehandelingen, deels heeft vervangen, is het uitgegroeid tot een van de meest gebruikte antiverouderingsmethoden in de poliklinische praktijk.
Het doel van radiofrequentie is veranderingen in de structuur van collageen te stimuleren en neocollagenese op gang te brengen.
Dit gebeurt door warmte-energie op te wekken in de diepe huidlagen en het onderhuidse weefsel.
Waar laserbehandelingen voor huidverjonging gebruikmaken van laserlicht, gebruikt radiofrequentie elektromagnetische golven om plaatselijk warmte te produceren.
De energie van radiofrequentie wordt niet verminderd door diffractie of absorptie door epidermale melanine. Daarom zijn radiofrequentiesystemen, in tegenstelling tot lasers, geschikt voor ieder huidtype.
Radiofrequentie veroorzaakt een selectieve en gecontroleerde temperatuurstijging in het weefsel met een hoogfrequente wisselstroom van 0,3 tot 10 MHz. De temperatuurstijging en de diepte van de verwarming hangen af van het gebruikte energieniveau en de impedantie van het biologische weefsel.
Indicaties
Radiofrequentie wordt op verschillende gebieden van de esthetische en antiverouderingsgeneeskunde toegepast, vooral bij huidproblemen en esthetische onregelmatigheden in het gezicht, zoals:
- Behandeling van rimpels en huidplooien;
- Behandeling van huidverslapping in het gezicht;
- Behandeling van leeftijdsgebonden huidverslapping die samenhangt met atrofie van de gezichtsspieren;
- Behandeling van laesies en onregelmatigheden in het gezicht;
- Behandeling van actieve acne.
Naast het gezicht kan radiofrequentie ook worden gebruikt bij cellulitis en verslapping van de hals, buik, onderzijde van de bovenarmen, billen en borsten.
Effecten op de Huid
De belangrijkste fysiologische effecten van radiofrequentie zijn:
- contractie van collageen, het kortetermijneffect;
- stimulering van de collageenaanmaak via het herstelproces van het weefsel, het langetermijneffect.
In de literatuur worden ook niet-thermische effecten genoemd. Elektromagnetische velden zouden biologische veranderingen kunnen veroorzaken via interactie met receptoren of kanalen in het celmembraan, of door de aanmaak van groeifactoren te stimuleren.
Alvares et al. (2008) noemen daarnaast effecten op de aanmaak van mucopolysachariden en elastische vezels. Hierdoor wordt de huid dikker en kunnen de stevigheid en elasticiteit van de huid verbeteren 1.
Werkingsprincipe
Het fysische principe van radiofrequentie berust op het opwekken en doorgeven van elektromagnetische golven door de verschillende lagen van de opperhuid en de lederhuid.
De natuurlijke weerstand van deze structuren tegen de doorgang van elektromagnetische golven zet de energie om in warmte, in verhouding tot de impedantie van elk afzonderlijk weefsel.
Het thermische effect veroorzaakt vervolgens:
- denaturatie van 5-30% van de collageenvezels; hierdoor trekken de vezels samen en worden de lederhuid en de bovenliggende lagen aangespannen;
- stimulering van fibroblasten of fibrocyten.
Dit alles leidt tot een volledige remodellering van de structuur van de lederhuid, met denaturatie van vezels die door oxidatieve schade structureel zijn aangetast en activering van de biosynthetische activiteit van fibroblasten.
De nieuwe afzetting van collageenvezels verbetert het driedimensionale raamwerk van de lederhuid, trekt de huid aan het oppervlak glad en kan het gezicht of het behandelde gebied een dichtere structuur, meer glans en stevigheid geven.
Collageen denatureert in de lederhuid bij temperaturen tussen 50°C en 75°C. Zelickson et al. (2004) toonden met huidbiopten van de buik aan dat 8 weken na collageendenaturatie de aanmaak van nieuw eiwit, of neocollagenese, wordt gestimuleerd 2.
De voordelen ontwikkelen zich geleidelijk en zijn vooral in de daaropvolgende 4-6 maanden zichtbaar.
Hoe Verloopt de Behandeling?
Radiofrequentie is een niet-invasieve behandeling die wordt uitgevoerd met een speciaal handstuk, aangesloten op een apparaat dat elektromagnetische golven genereert.
De behandeling duurt ongeveer 30-40 minuten en is meestal pijnloos, mede dankzij een verdovende crème, soms gevolgd door plaatselijke verdoving.
Het aantal sessies per behandelkuur varieert. Gewoonlijk zijn 5 wekelijkse sessies nodig.
De effecten worden na enkele behandelingen zichtbaar en kunnen nog verscheidene maanden na afloop van de sessies aanhouden.
De behandelde huid wordt strakker, steviger en helderder.
De prijs van één radiofrequentiesessie ligt gemiddeld tussen 150 en 300 euro. Een volledige behandelkuur kan daardoor 900 tot meer dan 2.000 euro kosten.
Typen Radiofrequentie
De meeste apparaten gebruiken een capacitieve methode, met een bipolaire, tripolaire of multipolaire elektrode, om energie aan de huid over te dragen.
Volgens Montesi et al. (2007) ligt het belangrijkste verschil tussen de inductieve en capacitieve methode in de configuratie van de elektroden die op de huid worden geplaatst. Dit bepaalt hoe de energie aan het weefsel wordt overgedragen 3.
Bij de inductieve methode, met een monopolaire elektrode, worden een actieve en een passieve elektrode gebruikt; de passieve elektrode fungeert als aarding. De energie wordt via één contactpunt aan het weefsel afgegeven, waardoor de opgewekte stroom dieper kan doordringen.
Bij de capacitieve methode, met bipolaire, tripolaire of multipolaire elektroden, wisselt de energie tussen 2 elektroden die dicht bij elkaar liggen. Bij tripolaire en multipolaire apparaten schakelt de bipolaire energie voortdurend tussen verschillende polen. De energie concentreert zich in het behandelgebied en de bereikte diepte bedraagt ongeveer de helft van de afstand tussen de twee elektroden.
Vergeleken met de monopolaire methode heeft de bipolaire methode de voorkeur voor gezicht, hals, decolleté en handen, en bij mensen met tandheelkundige implantaten of metalen prothesen, omdat de stroom in deze gevallen niet door het hele lichaam loopt.
Resultaten
Alvares et al. (2008) onderzochten veranderingen in weefsel, cellen, huiddikte en huidstructuur bij varkens na elke radiofrequentiesessie en 2 maanden na de laatste toepassing 1.
De duidelijkste veranderingen werden 2 maanden na de laatste toepassing gevonden. In biopten die na elke sessie waren genomen, was de papillaire lederhuid uitgezet door oedeem en vasculaire congestie, gevolgd door ophoping van intercellulaire substantie.
In biopten die 2 maanden na de laatste toepassing waren genomen, werd een toename van de hoeveelheid collageen, elastische vezels en mucopolysachariden gezien.
Volgens een recente review berust het gebruik van radiofrequentie meer op marketing dan op technisch-wetenschappelijke argumenten. Er zijn zeer veel apparaten op de markt en dat aantal neemt voortdurend toe, terwijl studies met een hoog bewijsniveau ontbreken 4.
Experimenteel onderzoek is nodig om een nauwkeurige relatie vast te stellen tussen de temperatuur van de opperhuid en die van de lederhuid, en zo de doeltreffendheid van radiofrequentie bij huidverslapping en andere esthetische problemen beter te verduidelijken.
Op microscopisch niveau kan na een behandelkuur een verbetering worden verwacht van de huidtextuur, waaronder het uiterlijk van vergrote poriën, de hydratatie, de stevigheid en de uitstraling. De huid kan daardoor steviger, compacter en stralender lijken. Rimpels en plooien, vooral de diepere, blijven aanwezig maar worden minder opvallend.
Bijwerkingen
De belangrijkste bijwerking is pijn tijdens de behandeling. Om deze te beperken kan de patiënt een topische en/of lokale verdoving krijgen.
Tijdens de behandeling kan de patiënt ongemak voelen door de temperatuurstijging in het behandelde gebied.
Hoewel de techniek niet-invasief is, kan radiofrequentie tijdelijke roodheid van de behandelde gebieden veroorzaken. Dit wordt bij ongeveer 15% van de behandelingen gezien.
Veranderde gevoeligheid en oedeem zijn andere mogelijke bijwerkingen van radiofrequentiesessies.
Klinisch relevante complicaties zijn gelukkig zeldzamer en hangen meestal samen met fouten bij de uitvoering van de behandeling.
Contra-indicaties
Radiofrequentie is gecontra-indiceerd bij mensen met een pacemaker, bij zwangere vrouwen, bij patiënten die antistollingsmiddelen gebruiken en bij patiënten met ernstige huidaandoeningen.
Een radiofrequentiebehandeling mag uitsluitend door zorgprofessionals worden uitgevoerd.
Andere mogelijke contra-indicaties zijn zwangerschap, ernstige auto-immuunziekten zoals sclerodermie, lupus erythematodes en dermatomyositis, ernstige hart- en vaatziekten, uitgebreide metalen prothesen en slecht gereguleerde diabetes.
