Microneedling | Werkt Het? Effectiviteit, Risico’s en Behandeling

Wat Is Het?

Microneedling is een dermatologische behandeling die berust op het herhaaldelijk doorprikken van de huid met micronaalden.

Deze behandeling staat ook bekend als dermarolling of collageeninductietherapie. Microneedling heeft als doel de aanmaak van nieuw collageen te stimuleren en de huidvernieuwing te bevorderen.

Microneedling wordt voornamelijk in het gezicht toegepast en kan worden gebruikt voor de behandeling van littekens, rimpels, striae en vergrote poriën.

De techniek kan ook worden toegepast op de hoofdhuid, vooral om de opname van topische cosmetica of geneesmiddelen (zoals minoxidil) te bevorderen.

Wanneer microneedling correct wordt uitgevoerd, is het een veilige behandeling.

De bijwerkingen zijn doorgaans beperkt tot roodheid en lichte irritatie, die enkele dagen na de procedure kunnen aanhouden.

Tenzij een arts anders adviseert, wordt microneedling afgeraden bij mensen met actieve acne, geïnfecteerde wonden of zonnebrand en tijdens de zwangerschap.

Waarvoor dient het?

Microneedling is een minimaal invasieve procedure die in de cosmetiek en esthetische geneeskunde wordt gebruikt om verschillende huidproblemen te behandelen.

Deze behandeling, ook wel collageeninductietherapie genoemd, kan helpen bij de behandeling van ¹:

• acnelittekens;
• andere soorten littekens (door brandwonden, trauma, waterpokken en keloïden);
• striae;
• fijne lijntjes en rimpels;
• huidverslapping;
• vergrote poriën;
• hyperhidrose;
• verminderde huidelasticiteit;
• een ongelijkmatige huidskleur (bijvoorbeeld melasma en donkere kringen onder de ogen);
• ouderdomsvlekken (ook wel ‘zonnevlekken’ genoemd);
• androgenetische alopecie (in combinatie met minoxidil 5%);
• alopecia areata (in combinatie met topische corticosteroïden).

Microneedling wordt vaak voorgesteld in combinatie met bepaalde cosmetische of farmacologische werkzame stoffen (om de opname door de huid te verbeteren, alsof thuis een soort mesotherapie wordt nagebootst).

In een professionele omgeving kan de techniek worden gecombineerd met andere medisch-esthetische behandelingen, zoals radiofrequentie, peelings of fillers. Sommige microneedlingapparaten hebben ook een ingebouwde laser, met als doel de huid te stimuleren meer collageen aan te maken.

De combinatie met een serum op basis van vitamine A, C en E kan de werkzaamheid van de behandeling verbeteren.

Hoe werkt het?

Het principe waarop de werking van microneedling berust, is de aanmaak van nieuw collageen.

Men neemt aan dat de microbeschadigingen die door het herhaaldelijk aanprikken van de huid ontstaan, een huidreactie uitlokken. Daarbij komen groeifactoren* vrij die leiden tot de vorming van nieuw weefsel dat rijk is aan collageen.

Dit nieuwe huidweefsel zou de huid meer stevigheid en volume geven, waardoor kleine onregelmatigheden zoals rimpels, littekens en hypergepigmenteerde vlekken gladder worden.

Dit effect kan worden versterkt door ondersteunende behandelingen en door de verhoogde opname van topische producten die voor of na microneedling worden aangebracht.

* Zoals platelet-derived growth factor, transformerende groeifactor alfa en bèta, de activerende proteïne van bindweefsel, connective tissue growth factor en de groeifactor van de fibroblasten. Lees ons uitgebreide artikel voor meer informatie.

Voordelen bij Littekens

Bij littekens draagt microneedling bij aan:

• het losmaken en verbreken van oude bundels fibrotisch collageen;
• het verhogen van de plaatselijke microcapillarisatie, waardoor de pigmentatie van het weefsel rond het litteken verandert;
• het stimuleren van de productie van nieuw collageen en elastine onder het litteken.

Na het aanprikken van het litteken zou er een migratie van fibroblasten optreden, met een toename van de collageensynthese en een betere doorbloeding, waardoor het litteken uiteindelijk minder zichtbaar wordt ².

Voordelen bij Rimpels

Microneedling veroorzaakt een gecontroleerde huidbeschadiging met minimale schade aan de opperhuid en activeert in de dermis de cascade van wondgenezing (ontsteking, proliferatie en remodellering).

Dit leidt tot de afgifte van platelet-derived growth factor, fibroblast growth factor (FGF) en transformerende groeifactor alfa en bèta (TGF-α en TGF-β).

Neovascularisatie en neocollagenese treden op na de proliferatie en migratie van fibroblasten naar de prikplaats.

Na beschadiging van de huid ontstaat een netwerk van fibronectine, dat een matrix vormt voor de afzetting van collageen type III, dat uiteindelijk wordt vervangen door collageen type I ³.

Op basis van histologische analyses werden een jaar na een reeks microneedlingsessies de volgende veranderingen waargenomen: ³:

• meer collageenafzetting in de dermis, met een normale reticulaire architectuur;
• meer afzetting van elastische vezels;
• een verdikte epidermis (hyperplasie van de korrellaag);
• een normale hoornlaag en normale epidermale lijsten.

Werkt Het Echt?

Om deze vraag te beantwoorden, moet men onderscheid maken tussen professionele microneedling (medisch-esthetisch) en microneedling thuis.

Het spreekt voor zich dat oppervlakkige prikjes thuis esthetisch en wat bijwerkingen betreft heel andere effecten hebben dan de diepere puncties die een arts uitvoert.

Werkzaamheid bij Littekens

De klinische verbetering van acnelittekens is aangetoond aan de hand van histologische veranderingen in de huid. Hoewel uiteenlopende protocollen zijn beschreven, leidt een reeks van 3–5 behandelingen met tussenpozen van 2–4 weken doorgaans tot een klinische verbetering van 50 tot 70% ^{4, 5}.

Ook andere atrofische littekens, littekencontracturen en striae distensae (striae) zijn met microneedling verbeterd ^{6, 7, 8, 9}.

Aust en collega’s toonden een toename van 140% in de dikte van de epidermis aan na 8 weken microneedling in combinatie met topische vitamine A en C (tegenover een toename van 22% bij alleen topische antioxidanten) ¹⁰.

Toch is voorzichtigheid geboden bij gelijktijdig gebruik van topische producten tijdens microneedling, vanwege het risico op granuloomvorming ³.

Werkzaamheid bij Rimpels

Microneedling is doeltreffend gebleken bij de behandeling van gezichtsrimpels.

Een onderzoek bij ratten stelde vast dat één tot vier microneedlingbehandelingen de dikte en elasticiteit van de huid sterker verbeterden dan alleen het gebruik van een huidcrème of serum ¹¹.

Onderzoekers toonden aan dat de ernst van periorale rimpels na microneedling met 2 punten verbeterde op een beoordelingsschaal voor de ernst van rimpels ¹².

Andere onderzoekers rapporteerden na een reeks van 6 microneedlingsessies een significante toename van collageen type I, III en VII en hogere tropo-elastinespiegels. Ook nam de hoeveelheid huidcollageen toe naarmate meer behandelingen werden uitgevoerd ¹³.

Een standaard antirimpelprotocol bestaat daarom uit een reeks van 3 tot 6 microneedlingsessies om de twee weken of maandelijks, voor een optimale vermindering van rimpels en huidverjonging.

Een Collageensupplement om de Resultaten te Versterken

De reorganisatie van de bestaande collageenvezels en de gelijktijdige toename van nieuwe structurele componenten in de dermis na microneedling worden verantwoordelijk geacht voor de waargenomen esthetische verbetering.

De daaruit voortvloeiende toename van zowel huidcollageen als elastische vezels ondersteunt verder het mechanisme waarmee rimpels worden verminderd en verzacht.

Om de activiteit van fibroblasten te bevorderen en te ondersteunen, kan het nuttig zijn een biostimulerend collageensupplement te gebruiken.

Microneedling en Haar

Men denkt dat microneedling de microcirculatie, verschillende groeifactoren en zelfs de stamcellen in de haarfollikels kan activeren, waardoor de haargroei wordt bevorderd. ¹⁴.

Microneedling kan ook de opname bevorderen van producten tegen haaruitval, zoals:

• minoxidil;
• topische corticosteroïden;
• bloedplaatjesrijk plasma.

Een onderzoek bestudeerde bijvoorbeeld de mogelijke voordelen van microneedling in combinatie met een topisch corticosteroïd voor de behandeling van alopecia areata ¹⁵.

Onderzoeken hebben ook aangetoond dat microneedling in combinatie met minoxidil haaruitval doeltreffender kan behandelen dan minoxidil alleen ¹⁶.

Hoe wordt de behandeling uitgevoerd?

Voor microneedling kunnen verschillende instrumenten worden gebruikt, zowel thuis als professioneel.

Microneedling Thuis

Voor thuisgebruik zijn vooral de zogenoemde dermarollers bekend: rollen met naalden die over de huid worden ‘gerold’.

De naalden kunnen verschillende lengtes hebben (0,5 tot 3,5 mm), maar zijn doorgaans zo ontworpen dat ze alleen oppervlakkige prikjes veroorzaken (de gemiddelde dikte van de gezichtshuid bedraagt slechts 1,5 mm).

Daardoor blijven de prikjes beperkt tot de epidermis, wat veiliger en minder pijnlijk is, maar theoretisch ook minder effectief.

Deze producten kunnen tweemaal per week en maximaal 100 keer worden gebruikt voordat het instrument moet worden vervangen.

De standaardprocedure voor microneedling thuis bestaat uit de volgende stappen:

• desinfecteer de dermaroller door deze minstens 5 minuten in water te koken; als alternatief kan hij in isopropylalcohol van 70% gedurende ongeveer 5–10 minuten worden ondergedompeld;
• reinig het gezicht grondig;
• bij naalden dieper dan 0,5 mm moet ook het gezicht vóór de procedure worden gedesinfecteerd met isopropylalcohol 70%;
• afhankelijk van de pijntolerantie kan een verdovende crème nodig zijn, bijvoorbeeld met lidocaïne 5%;
• gebruik de dermaroller volgens de techniek van de fabrikant en vermijd de oogcontour, zoals in de volgende video wordt getoond.

Professionele Microneedling

Voor professioneel gebruik worden speciale handstukken met een kop gebruikt, met naalden waarvan de frequentie en penetratiediepte kunnen worden ingesteld.

Met deze instrumenten kan de dermatoloog de behandeling afstemmen op het huidprobleem, het te behandelen gebied en de kenmerken van de patiënt.

Professionele microneedling wordt uitgevoerd na het aanbrengen van een plaatselijk verdovingsmiddel en het desinfecteren van de huid.

Daarnaast brengt de arts een hyaluronzuurgel aan op het behandelgebied om het microneedlingapparaat gemakkelijker te laten glijden en ongewenste beschadiging van de bovenliggende epidermis te voorkomen.

Na de sessie wordt het behandelde gebied doorgaans gedept met een steriel gaasje dat in ijswater is gedrenkt om bloedresten en hyaluronzuurgel te verwijderen.

Het nabehandelingsprotocol kan de volgende stappen omvatten: ³:

• gedurende de eerste 4 uur na de procedure wordt de door de dermatoloog verstrekte hyaluronzuurgel op de huid aangebracht;
• na 4 uur wordt een hydrocortisoncrème van 1% of een hypoallergene hydraterende crème 2 tot 4 keer per dag gedurende 2–3 dagen op de behandelde zones aangebracht;
• tijdens de eerste week na de behandeling wordt een zonnebrandcrème met SPF 30 of hoger aanbevolen, over de hydraterende crème heen;
• make-up kan 2 dagen na de procedure worden hervat. Huidverzorgingsproducten die vóór de behandeling werden gebruikt, kunnen na 5–7 dagen opnieuw worden aangebracht, wanneer alle tekenen van erytheem verdwenen zijn.

Alternatieven

De esthetische geneeskunde biedt veel alternatieven voor microneedling door professionals. Bekijk hiervoor ons artikel: Esthetische Geneeskunde | Behandelingen om de Huid te Verjongen.

Lees voor behandelingen die u zelf kunt uitvoeren onze uitgebreide artikelen:

• Antirimpelsupplementen | Welke zijn effectief? Onderzoek en advies
• Beste antirimpelcrèmes | Ingrediënten | Werking
• Antirimpelserums | Voordelen, ingrediënten | Keuzegids
• Bodycrèmes | De effectiefste ingrediënten voor verschillende huidtypen
• Rimpels verminderen | 30 tips om ze te verzachten

Combinaties

Microneedling kan worden gecombineerd met andere esthetisch-medische behandelingen, zoals radiofrequentie, laserlicht of ultrageluid.

Een fractioneel radiofrequentiesysteem met micronaalden levert bijvoorbeeld energie aan het doelweefsel en verhoogt de temperatuur van de collageenvezels in de dermis tot 55 °C–65 °C.

De combinatie van thermische en mechanische beschadiging zet een wondgenezingscascade in gang. Deze activeert op haar beurt degeneratie en contractie van collageenvezels en leidt tot een aanzienlijke remodellering van collageen.

Voorzorgsmaatregelen

Voorzorgsmaatregelen bij Professionele Microneedling

Patiënten kunnen hun gewone huidverzorgingsroutine thuis (waaronder retinoïden, antioxidanten en groeifactoren) tot aan de procedure blijven gebruiken.

Het is niet nodig de behandeling met antistollingsmiddelen via de mond te onderbreken, omdat het risico op onbeheersbare bloedingen tijdens microneedling verwaarloosbaar is ³.

Het is echter beter om sterke blootstelling aan de zon in de dagen vóór de procedure te vermijden. Bij zonnebrand of een duidelijke bruine teint kan de arts besluiten de behandeling uit te stellen om pigmentveranderingen na de behandeling te voorkomen ³.

Vooral exfolianten, retinoïden en huidproducten op alcoholbasis moeten minstens een week worden vermeden.

Voorzorgsmaatregelen bij Microneedling Thuis

Een belangrijk risico van microneedling thuis is de kans op huidinfecties, omdat de prikjes bacteriën dieper in de huid kunnen brengen of de penetratie ervan kunnen vergemakkelijken.

De belangrijkste voorzorgsmaatregel is daarom de dermaroller vóór gebruik ongeveer 5–10 minuten in kokend water te desinfecteren. Als dat niet mogelijk is, kan hij in isopropylalcohol 70% worden ondergedompeld, eveneens gedurende ongeveer 5–10 minuten.

Ook moet de dermaroller worden vervangen nadat het maximale aantal toepassingen van de fabrikant is bereikt. Samen met het opvolgen van de gebruiksaanwijzing voorkomt dit ongewenste huidbeschadigingen.

Contra-indicaties

Klassieke contra-indicaties voor microneedling zijn:

• zwangerschap;
• actieve acne;
• fotosensitiviteitsstoornissen of recente behandeling met fotosensibiliserende geneesmiddelen;
• actieve of geïnfecteerde huidwonden;
• actieve koortslip;
• neiging tot keloïdvorming;
• bepaalde huidaandoeningen, zoals psoriasis of eczeem;
• recente radiotherapie;
• immunosuppressie (waaronder patiënten die chemotherapie ondergaan).

Bijwerkingen

Zoals alle cosmetische procedures is microneedling niet zonder risico’s.

De meest voorkomende bijwerking is lichte huidirritatie direct na de procedure. De ernst van de irritatie hangt uiteraard niet alleen af van individuele kenmerken, maar ook van de diepte en duur van de behandeling.

Bij professionele microneedling zijn de meest voorkomende bijwerkingen lichte roodheid, plaatselijke zwelling en schilfering van de huid. Deze verdwijnen doorgaans binnen 48–72 uur.

Puntbloedingen door de behandeling zijn zelflimiterend en stoppen binnen enkele minuten na lichte manuele druk en het aanbrengen van een gaasje dat in ijswater is gedrenkt.