Laser in de Esthetische Geneeskunde | Soorten, Werking en Bijwerkingen

Wat is een laser?

In de dermatologie is laserbehandeling een minimaal invasieve procedure waarbij laserlicht wordt gebruikt om huidletsels te behandelen, zowel pathologische als uitsluitend esthetische afwijkingen (littekens, rimpels, striae, pigmentvlekken enzovoort).

Net als andere lichtvormen (intense pulsed light en fotodynamische therapie) kan laserlicht worden gebruikt voor fotoverjonging.

De laser wordt al lange tijd gebruikt als een ‘extreem nauwkeurig scalpel’ en kan een zeer intense lichtbundeluitzenden die op één punt wordt geconcentreerd.

Deze enorme hoeveelheid energie kan gemakkelijk door het weefsel worden geabsorbeerd en heeft verschillende gevolgen, afhankelijk van de gebruikte energie-intensiteit en golflengte.

Laser in de esthetische geneeskunde

De sterke ontwikkeling van het gebruik van lasers in de geneeskunde heeft het mogelijk gemaakt deze methode ook binnen de esthetische geneeskunde en anti-aging te optimaliseren.

Door specifieke golflengten en bijbehorende intensiteiten te selecteren, kon het gebruik van lasers voor de behandeling van bepaalde huidoneffenheden worden verfijnd, zoals:

• striae;
• melasma;
• acnelittekens;
• huidrimpels (fotoverjonging van de huid);
• vaatafwijkingen (teleangiëctasieën).

Biologisch gezien is dit mogelijk doordat de laser collageenvezels kan herstellen en herstructureren, waardoor de huid elastischer, stralender en steviger wordt.

Soorten lasers en werking

Tegenwoordig bestaan er talrijke soorten laserbronnen waarmee een breed scala aan huidproblemen op passende wijze kan worden behandeld.

Voor elke onvolkomenheid bestaat een optimale laserbron met een golflengte die geschikt is voor het doelweefsel.

Dit doel wordt een chromofoor genoemd en kan, afhankelijk van het geval, bestaan uit:

• melanine voor pigmentletsels;
• oxyhemoglobine voor vaatletsels;
• cellulair water voor huidverjonging (resurfacing).

De golflengte van de laser bepaalt welke chromofoor kan worden geraakt. Veel lasers treffen meer dan één chromofoor, maar zijn actiever op sommige dan op andere.

Wanneer de duur van de laserpuls korter is dan de tijd waarin warmte zich naar de lagen rond het behandelde gebied verspreidt, ontstaat er geen thermische schade aan aangrenzende weefsels en blijven bijwerkingen beperkt.

Type laser	Golflengte	Chromofoor	Toepassingen
ABLATIEVE LASERS
CO2-laser	10.600 nm	Water	Chirurgie en huidverjonging (resurfacing)
Erbiumlaser (Er:YAG-laser)	2940 nm	Water	Chirurgie en huidverjonging (resurfacing). Iets minder invasief dan de voorgaande laser.
NIET-ABLATIEVE LASERS
Nd:YAG-laser	1064 nm, maar kan worden ingesteld op 532 nm	Melanine, water	Behandeling van vaatletsels, zoals teleangiëctasieën in het gezicht en de onderste ledematen, kersenangiomen en spinnaevi. De geringe interactie met melanine maakt veiliger gebruik mogelijk bij patiënten met een donkere huid (I–IV). De laser wordt ook gebruikt voor ontharing bij patiënten met huidfototypen met een donkere huid en voor het verwijderen van tatoeages en permanente make-up.
Diodelaser	800–980 nm	Melanine, Hemoglobine	Goede selectiviteit voor hemoglobine en minder concurrentie met melanine: geschikt voor de behandeling van vaatletsels (bijvoorbeeld spataderen), ook bij patiënten met een donkere huid (fototypen I–IV). Wordt ook gebruikt voor ontharing bij patiënten met donkere huidfototypen (I–IV).
Alexandrietlaser	755 nm	Melanine, hemoglobine	Wordt vooral gebruikt voor ontharing en de behandeling van pigmentletsels en tatoeages (zwart, blauw en groen). Kan worden gebruikt voor de behandeling van kleine vaatletsels. Geschikt voor lichte huidfototypen (I, II en III).
Robijnlaser (ruby laser)	694 nm	Melanine, hemoglobine	Zeer selectief voor melanine; wordt gebruikt tegen hyperpigmentvlekken, voor het verwijderen van tatoeages (zwart, blauw, donkerblauw en vooral paars) en voor ontharing bij lichte huidfototypen (I en II) met donker haar.
Pulsed-dyelaser (PDL)	585-595	Melanine, hemoglobine	Werkt selectief op hemoglobine. Deze laser wordt daarom als zeer nuttig beschouwd voor de behandeling van oppervlakkige vaatletsels, zoals teleangiëctasieën en erytheem in het gezicht, waardoor roodheid afneemt.
KTP-laser (kalium-titanyl-fosfaatlaser)	532 nm	Melanine, hemoglobine	Teleangiëctasieën en verwijdering van bruine, rode en roze tatoeages.

Een belangrijke classificatie maakt onderscheid tussen ablatieve en niet-ablatieve lasers, en tussen fractionele en niet-fractionele lasers.

• Ablatieve lasers verdampen weefsellagen, terwijl niet-ablatieve lasers milder zijn en de huid intact laten.
• Niet-fractionele lasers behandelen het volledige oppervlak, terwijl fractionele lasers ‘gepixeliseerd’ werken en kleine kolommen met thermische schade creëren die worden afgewisseld met gezonde kolommen.

Ablatieve lasers

Ablatieve lasers verwijderen de buitenste huidlagen en omvatten koolstofdioxidelasers (CO₂) en de erbiumlaser.

De erbiumlaser (Er:YAG) is een mildere ablatieve laser en veroorzaakt minder ongewenste effecten dan de CO₂-laser.

Ablatieve lasers verhitten de watermoleculen sterk en wanneer het water in gas verandert, worden decellen van de buitenste huidlagen (opperhuid) verdampt.

Dit proces, dat in feite vergelijkbaar is met een bijzonder diepe peeling, stimuleert de huidvernieuwing en de productie van nieuw collageen, waardoor de huid gladder, steviger en elastischer wordt.

Verbeteringen zijn doorgaans al na één behandeling zichtbaar, maar de meeste patiënten hebben twee weken of langer nodig om te herstellen.

Tijdens het herstel komen enig ongemak, zwelling, vochtuittreding en korstvorming vaak voor.

De resultaten houden doorgaans 1 tot 5 jaar aan.

Enkele risico’s van ablatieve lasers zijn:

• Roodheid of zwelling
• Acne
• Infectie
• Veranderingen van de huidskleur
• littekens

Niet-ablatieve lasers

Niet-ablatieve lasers verwijderen de lagen van de epidermis niet, maar verwarmen het doelweefsel zonder het te vernietigen.

Dit proces stimuleert de collageenproductie, waardoor ongewenste huidonvolkomenheden zoals fijne lijntjes en rimpels worden opgevuld.

Een niet-ablatieve behandeling kan worden uitgevoerd met verschillende soorten lasers en apparaten met intense pulsed light (IPL).

Gewoonlijk zijn meerdere, gespreide behandelingen nodig voordat duidelijke resultaten zichtbaar zijn, maar het herstel is doorgaans licht (vooral in vergelijking met ablatieve behandelingen).

Afgezien van enige lichte roodheid of zwelling is de huid niet zichtbaar aangedaan en kunnen de meeste patiënten hun normale activiteiten onmiddellijk hervatten.

Fractionele lasers

Fractionele lasers werken op microscopische kolommen die uit elkaar liggen en worden afgewisseld met cilindervormige gebieden met gezonde huid.

Op deze manier maken zij een snellere genezing mogelijk en verminderen zij de bijwerkingen.

De fractionele techniek kan zowel bij ablatieve als bij niet-ablatieve lasers worden toegepast.

Werkzaamheid

Hyperpigmentatie

Verschillende onderzoeken tonen aan dat laserbehandeling van melasma en andere vormen van hyperpigmentatie bijzonder nuttig kan zijn. De melanine wordt naar de oppervlakkigere huidlagen verplaatst, waardoor de hoornlaag gemakkelijker afschilfert en een gelijkmatige teint wordt hersteld.

Littekens

Doordat de laser tot in de dermis, zelfs tot de reticulaire laag, kan doordringen, kan deze procedure worden gebruikt om acnelittekens te verbeteren.

Vergeleken met klassieke peelings met glycolzuur, die de hoornlaag en het oppervlakkigste deel van de epidermis verwijderen, zou de laser ook doeltreffend werken op de reticulaire dermis, die doorgaans bij acnelittekens betrokken is.

Dit zou leiden tot een duidelijke verbetering van de huidkwaliteit, met structureel en esthetisch herstel van zelfs de diepere huidlagen.

Fotoverjonging

Fotoverjonging met een laser met hoogintensief gepulseerd licht is doeltreffend gebleken voor het verminderen van klassieke tekenen van fotoveroudering in het gezicht, maar ook op de handen en hals, zoals vlekken, lentigines solares, couperose, groeven en kleine oppervlakkige rimpels.

Dit is mogelijk doordat de laser selectief de huidzones met de onvolkomenheid treft en microletsels veroorzaakt in de oppervlakkigste lagen van de dermis.

Na de beschadiging volgt een genezingsfase waarin nieuwe collageenvezels worden afgezet. Daardoor verbeteren zowel de structuur als het uiterlijk van de dermis en de bovenliggende epidermis.

Manstein et al. vonden aanzienlijke voordelen van de fractionele laser en zagen een verbetering van 54% na één maand wat betreft rimpels en huidtextuur. Na drie maanden zagen zij een verbetering van 34% van de rimpels en 47% van de huidtextuur ¹

Geronemus meldde dat de fractionele laser fijne tot matige rimpels verbeterde, evenals verticale lijntjes rond de lippen. Hij concludeerde dat diepere rimpels minder goed op de behandeling reageerden en dat de klinische resultaten minder waren dan bij een conventionele ablatieve laserbehandeling ².

Uitvoering en voorzorgsmaatregelen

Hoewel een lasersessie eenvoudig en zonder bijwerkingen kan lijken, moet deze methode noodzakelijkerwijs door een ervaren arts worden uitgevoerd.

De keuze van het type laser, de intensiteit, de kenmerken en de wijze van uitvoering moet zeer zorgvuldig gebeuren, nadat het type letsel, de kenmerken en de medische voorgeschiedenis van de patiënt grondig zijn beoordeeld.

Erytheem, oedeem, blaarvorming, littekencomplicaties (bijvoorbeeld bij een huid die neigt tot keloïdvorming) of kleine vaatletsels behoren tot de meest voorkomende complicaties van lasertherapie.

Daarom moet de arts de patiënt zorgvuldig informeren voordat een esthetische laserbehandeling wordt gestart.

Voorbereiding op de behandeling

Vóór een laserbehandeling kan de arts vragen om:

• medicijnen in te nemen om complicaties te voorkomen. Zo kan de arts vóór en na de behandeling een antiviraal middel voorschrijven om reactivatie van herpes simplex bij daarvoor gevoelige personen te voorkomen.
• Onbeschermde blootstelling aan de zon vermijden. Te veel zon tot twee maanden vóór de ingreep kan blijvende, onregelmatige pigmentatie in de behandelde gebieden veroorzaken.
  Sterke blootstelling aan de zon kan bij sommige mensen ook het herpesvirus opnieuw activeren.
  De arts zal daarom aanraden direct zonlicht te vermijden en in de weken vóór de laserbehandeling zonbescherming te gebruiken.
• Te stoppen met roken. Rokers moeten proberen ten minste twee weken vóór en na de behandeling te stoppen.
  Dit vermindert het risico op complicaties en helpt het lichaam te genezen.

Tijdens de behandeling

De arts kan de laserbehandeling poliklinisch uitvoeren.

De behandeling is niet bijzonder pijnlijk, maar vooral bij invasievere (ablatieve) procedures is het belangrijk een lokaal verdovingsmiddel aan te brengen. Bij uitgebreide resurfacing, zoals een behandeling van het hele gezicht, kan de patiënt worden gesedeerd.

Tijdens de laserpulsen worden de ogen met een speciale beschermbril beschermd.

Aan het einde van de sessie wordt de huid gekoeld met ijscompressen. De arts brengt een dikke zalf aan op de behandelde huid, kan deze afdekken met een verband en kan pijnstillers voorschrijven.

De duur van een sessie varieert afhankelijk van het aantal letsels en het te behandelen huidoppervlak, maar bedraagt zelden meer dan 30 minuten.

Na de Behandeling

In de eerste dagen na de sessie schrijft de arts doorgaans een crème met ontstekingsremmende eigenschappen voor om roodheid en zwelling te verminderen.

Het is ook zeer belangrijk om gedurende de volgende 6 weken een goede zonbescherming te gebruiken, met zonnebrandcrèmes die de arts aanbeveelt. Zo wordt het risico op postinflammatoire hyperpigmentatie zo veel mogelijk beperkt.

Kosten van laserbehandeling

De kosten van de behandeling worden altijd met de arts besproken en zijn afhankelijk van de omvang van de letsels die behandeld moeten worden.

Volgens de statistieken van de American Society of Plastic Surgeons uit 2019 bedroegen in de Verenigde Staten de gemiddelde kosten van laserresurfacing van de huid 1.963 dollar voor een ablatieve laser en 1.201 dollar voor een niet-ablatieve laser ¹.

Deze gemiddelde kosten vormen slechts een deel van de totale prijs, omdat andere gerelateerde uitgaven, zoals medicijnen of crèmes voor na de behandeling, niet zijn inbegrepen.

Bijwerkingen

Bijwerkingen van ablatieve lasers

Ablatieve laserresurfacing kan verschillende bijwerkingen veroorzaken, waaronder:

• roodheid, zwelling en jeuk. De behandelde huid kan jeuken, gezwollen en rood zijn. De roodheid kan hevig zijn en enkele maanden aanhouden.
  Verergering van een reeds bestaande huidaandoening, zoals rosacea, kan aan de roodheid bijdragen.
• Acne. Het aanbrengen van dikke crèmes en verbanden op het gezicht na de behandeling kan acne verergeren of tijdelijk kleine witte bultjes (milia) op de behandelde huid veroorzaken.
• Infectie. Een ablatieve laser kan leiden tot een bacteriële, virale of schimmelinfectie. De meest voorkomende infectie is een opflakkering van het herpesvirus, dat een koortslip veroorzaakt. In de meeste gevallen is het virus al aanwezig, maar sluimert het in de huid.
• Veranderingen van de huidskleur. Een ablatieve laser kan de behandelde huid donkerder maken dan vóór de behandeling (hyperpigmentatie) of lichter (hypopigmentatie), vanaf enkele weken na de laserbehandeling.
  Blijvende veranderingen van de huidskleur komen vaker voor bij mensen met een donkere huid.
• Littekens. Ablatieve laserresurfacing brengt een klein risico op blijvende littekens met zich mee.
• Naar binnen gekromde ooglidrand (ectropion). In zeldzame gevallen kan ablatieve laserresurfacing nabij het onderste ooglid ervoor zorgen dat het ooglid naar buiten draait en het binnenoppervlak zichtbaar wordt.

Bijwerkingen van niet-ablatieve lasers

Ook een niet-ablatieve laser kan mildere bijwerkingen veroorzaken, waaronder:

• Infectie. Een niet-ablatieve laser kan een opflakkering van het herpesvirus veroorzaken.
• Veranderingen van de huidskleur. Een niet-ablatieve laser kan de behandelde huid tijdelijk donkerder maken dan vóór de behandeling (hyperpigmentatie).
• Lichte zwelling en roodheid. De meest voorkomende huidverschijnselen houden verband met het ontstaan van een lichte zwelling (oedeem) in de behandelde gebieden, die binnen 24–72 uur verdwijnt.
  De roodheid (erytheem) gaat steeds met dit oedeem gepaard en verdwijnt eveneens binnen 3–7 dagen na de behandeling.

Contra-indicaties

Een laserbehandeling kan gecontra-indiceerd zijn bij patiënten die:

• in het voorafgaande jaar isotretinoïne (een geneesmiddel tegen acne) hebben gebruikt;
• een auto-immuunziekte of een verzwakt immuunsysteem hebben;
• gemakkelijk littekens vormen;
• recent radiotherapie hebben ondergaan in het te behandelen gebied;
• gevoelig zijn voor een koortslip of recent een uitbraak van een koortslip of gordelroos hebben gehad;
• een donkere huidskleur hebben;
• zwanger zijn of borstvoeding geven;
• mogelijk fotosensibiliserende geneesmiddelen gebruiken;
• diabetes hebben;
• antistollingsmiddelen gebruiken, zoals cardioaspirine, niet-steroïdale ontstekingsremmers, Coumadin, Sintrom enzovoort.

Bibliografie