Huidelasticiteit | Oorzaken van Verlies en Hoe U Die Verbetert

Wat is huidelasticiteit?

Huidelasticiteit is de eigenschap waardoor de huid van vorm kan veranderen en haar oorspronkelijke vorm terugkrijgt nadat zij is uitgerekt of vervormd ¹.

Een zeer globale maar eenvoudige test om de huidelasticiteit te beoordelen bestaat erin de huid op de handrug op te tillen en vijf seconden vast te houden.

Laat de huid vervolgens los en meet hoeveel seconden zij nodig heeft om terug te keren naar de oorspronkelijke spanning.

Als indicatie variëren de “normale referentietijden” met de leeftijd ²:

• 1-2 seconden (personen jonger dan 30 jaar);
• 3-4 seconden (30-44 jaar);
• 5-9 seconden (45-50 jaar);
• 10-15 seconden (60 jaar);
• 35-55 seconden (70 jaar).

Deze test wordt in de geneeskunde ook gebruikt om mogelijke uitdroging bij kinderen vast te stellen ³.

Waar hangt het van af?

Elasticiteit en visco-elasticiteit

Huidelasticiteit is het vermogen van de huid om na samentrekking of uitrekking snel naar haar oorspronkelijke toestand terug te keren.

Visco-elasticiteit is daarentegen het vermogen van de huid om na samendrukking snel naar haar oorspronkelijke toestand terug te keren.

De huidelasticiteit hangt vooral samen met het gehalte aan een eiwit dat elastine heet, terwijl de visco-elasticiteit voornamelijk afhankelijk is van het watergehalte van de huid.

Wanneer kracht wordt uitgeoefend, reageren de fijne elastische vezels van de huid onmiddellijk. Deze snelle elastische reactie wordt gevolgd door een tragere viskeuze reactie waarbij de vloeibare huidcomponenten en de dikkere elastische vezels betrokken zijn. Daardoor kunnen de componenten verder uitrekken en volledig naar hun oorspronkelijke toestand terugkeren ^{4, 5}.

Structuur van de huid

Net als alle weefsels bestaat de huid uit cellen en het materiaal eromheen, de zogeheten extracellulaire matrix.

In vergelijking met andere weefsels bestaat de huid, en met name de dermis, hoofdzakelijk uit extracellulaire componenten. Die bepalen haar structurele en mechanische eigenschappen, waaronder elasticiteit en visco-elasticiteit.

Kort samengevat bestaat de extracellulaire matrix van de huid uit ^{1, 6}:

• water (60-72% van het totale huidgewicht);
• collageen (30%);
• elastine (0,2%);
• glycosaminoglycanen (0,03%), zoals hyaluronzuur.

Hoewel glycosaminoglycanen zoals hyaluronzuur maar in kleine hoeveelheden aanwezig zijn, kunnen zij tot 1.000 maal hun eigen gewicht aan water binden ^{7, 8}.

Zo ontstaat een dichte gelachtige massa waarin de vezels en cellen van de dermis, de diepe huidlaag, zijn ingebed. Deze massa is verantwoordelijk voor de visco-elasticiteit en de huidturgor.

De vezelige component, die vooral bestaat uit elastine en collageen, is verantwoordelijk voor de elasticiteit van de huid en haar treksterkte.

Elastine en collageen

Wanneer de elastische vezels van de dermis, die voornamelijk uit elastine bestaan, worden samengetrokken of uitgerekt, kunnen zij net als een elastiek naar hun oorspronkelijke lengte terugkeren.

Ze hebben echter een geringe treksterkte en zouden gemakkelijk breken wanneer een bepaalde grens wordt overschreden.

Om dit te voorkomen vormen de elastinevezels in de huidstructuur dwarsverbindingen met de collageenvezels.

Collageen weerstaat door zijn taaiheid overmatige trekkracht en beschermt elastine tegen breuk.

De dwarsverbindingen tussen collageen en elastine zorgen er daardoor voor dat elastische vezels tijdens het uitoefenen en loslaten van kracht uitrekken en ontspannen in plaats van breken. Na het loslaten keren ze weer naar hun uitgangstoestand terug.

Elasticiteit en veroudering

De elasticiteit van de huid neemt aanzienlijk af bij het ouder worden.

Vanaf ongeveer 35-40 jaar neemt de collageensynthese doorgaans af en de afbraak ervan toe. Dit leidt tot klinische veranderingen zoals rimpels, verlies van stevigheid en verminderde elasticiteit ^{9, 10}.

Tegelijk ondergaan de elastische vezels een proces van “structurele desorganisatie”, waardoor ze minder goed functioneren en de huid elasticiteit verliest ^{11, 12, 13, 14}.

Dit fysiologische proces van huidveroudering kan door erfelijke en omgevingsfactoren worden vertraagd of versneld.

Er bestaan bijvoorbeeld aandoeningen die worden veroorzaakt door genetische beschadiging van elastische vezels, zoals cutis laxa ¹⁵.

Ook natuurlijke of kunstmatige uv-straling, bijvoorbeeld van zonnebanken, heeft goed gedocumenteerde effecten op de huid. Terwijl elastische vezels bij intrinsiek verouderde huid fysiologisch afnemen, hopen ze zich bij lichtverouderde huid abnormaal op.

De zogeheten lichtveroudering, oftewel vroegtijdige veroudering door overmatige blootstelling aan de zon, wordt gekenmerkt door ophoping van ongeordende elastische vezels in een proces dat “solaire elastose” wordt genoemd ¹⁵.

Solaire of actinische elastose wordt gekenmerkt door een paradoxale toename van elastisch materiaal in de dermis. De vezels zijn echter grof, verkeerd georiënteerd en vrijwel niet functioneel, waardoor de elasticiteit afneemt en rimpels ontstaan ^{16, 17}.

De huidelasticiteit verbeteren

Cosmetica

Retinoïden

Retinol, oftewel vitamine A, en zijn derivaten, de retinoïden, gelden nog altijd als de gouden standaard voor klinisch werkzame topische anti-agingproducten ¹⁸.

Deze werkzame stoffen grijpen aan op specifieke intracellulaire receptoren ^{19, 20, 21, 22}:

• door de collageensynthese te verhogen en de afbraak ervan te verminderen;
• door de reorganisatie van dermaal collageen in nieuwe weefselbundels te bevorderen;
• door de organisatie van elastisch weefsel te normaliseren en de afzetting van glycosaminoglycanen, zoals hyaluronzuur, in de dermis te stimuleren.

In klinische onderzoeken bleken topische retinoïden werkzaam tegen huidveroudering, waaronder rimpels, ruwheid en verslapping ^{23, 24, 25, 26, 27}.

Daarnaast lijkt topische retinol in combinatie met vitamine C de huidelasticiteit te kunnen herstellen ²⁸.

Vitamine C

Ascorbinezuur, vitamine C, wordt veel gebruikt als topisch anti-agingmiddel.

Als antioxidant neutraliseert het de meeste vrije zuurstofradicalen en kan het helpen de normale fysiologische toestand van de huid te behouden ²⁹.

In de huid is ascorbinezuur een noodzakelijke cofactor voor de synthese van procollageen en elastine ³⁰. Ex-vivo- en in-vivo-onderzoek wijst erop dat ascorbinezuur de collageensynthese in menselijke huid fibroblasten stimuleert en de dermis dikker maakt ^{31, 32}.

Topische formuleringen met ascorbinezuur hebben klinische werkzaamheid bij anti-agingbehandelingen aangetoond ^{33, 34, 35}. De geringe huidpenetratie en chemische instabiliteit beperken echter de klinische werking en vereisen bijzondere formuleringstechnieken.

Supplementen

Collageen en hyaluronzuur

Het gebruik van gehydrolyseerd collageen is een doeltreffende manier om de concentratie van dit eiwit in de huid te verhogen ^{40, 41}.

Dit leidt tot merkbare verbeteringen van stevigheid, hydratatie en huidelasticiteit, zoals inmiddels in talrijke onderzoeken is aangetoond ^{42, 43, 44, 45}.

Een onderzoek stelde bijvoorbeeld vast dat vrouwen die een collageensupplement van 5 g per dosis gedurende 12 weken dronken een betere huidhydratatie en een significante vermindering van de rimpeldiepte vertoonden ten opzichte van een controlegroep ⁴⁶.

Ook bleek dat supplementen met hyaluronzuur in doses van 120-240 mg per dag gedurende minstens één maand de huidhydratatie aanzienlijk verhoogden en een droge huid en rimpels bij volwassenen verminderden ^{47, 48, 49}.

Lees voor meer informatie:

• Antirimpelsupplementen | Werkzaamheid, voordelen en advies
• Marien collageen | Eigenschappen, voordelen en effecten op de huid
• Collageen | 36 vragen en antwoorden | Risico’s en voordelen

Cacaoflavanolen

Het eten van zeer pure chocolade of de in cacao aanwezige flavanolen kan belangrijke voordelen hebben voor de huid.

Een onderzoek stelde vast dat dagelijkse inname van cacaoflavanolen de huidelasticiteit verbeterde en rimpels in door licht verouderde huid verminderde ⁵⁰.

In een ander onderzoek hadden deelnemers na 6-12 weken dagelijks gebruik van antioxidantrijk cacaopoeder een dikkere en beter gehydrateerde huid. Hun huid was ook minder ruw en schilferig, minder gevoelig voor zonnebrand en beter doorbloed, waardoor meer voedingsstoffen de huid bereiken ⁵¹.

In een klein onderzoek onder 11 rokers verbeterde flavanolrijke cacao de bloedsomloop en draaide het een deel van de door roken veroorzaakte huidschade terug ⁵².

Soja-isoflavonen

Van de verschillende factoren die huidelasticiteit doen afnemen, speelt de door de menopauze veranderde hormoonhuishouding een overheersende rol.

Het is dan ook niet verwonderlijk dat hormoonvervangingstherapie eveneens gunstige effecten op de huidelasticiteit heeft laten zien ⁵³.

Een mildere en natuurlijkere benadering dan synthetische hormonen bestaat uit zogeheten fyto-oestrogenen, natuurlijke stoffen die de werking van natuurlijke en synthetische oestrogenen in lichte mate nabootsen.

Een van deze fyto-oestrogenen is genisteïne uit soja. Het kan de aanmaak van nieuw collageen en elastine stimuleren en de afbraak ervan remmen ⁵⁴. Zowel topische als orale genisteïne bleek bovendien de huidelasticiteit te verbeteren ^{55, 58}.

In een dubbelblind, placebogecontroleerd onderzoek werden 26 vrouwen tussen 30 en 40 jaar willekeurig ingedeeld om dagelijks 40 mg isoflavonen, soja-fyto-oestrogenen, of een placebo te krijgen gedurende 12 weken. De isoflavonen bleken fijne rimpels en de huidelasticiteit te verbeteren ⁵⁶.

Een ander onderzoek onder 30 postmenopauzale vrouwen onderzocht de huideffecten van 100 mg/dag geconcentreerd, isoflavonrijk soja-extract gedurende 6 maanden ⁵⁷. De onderzoekers zagen:

• een toename van de epidermisdikte met 9,46% bij 23 patiënten;
• meer collageen in de dermis bij 25 vrouwen;
• meer elastische vezels bij 22 vrouwen;
• meer bloedvaten bij 21 vrouwen.

Medische behandelingen

Verschillende medisch-esthetische behandelingen, zoals microdermabrasie, chemische peelings, radiofrequentie, microneedling, biostimulatie met vitamine-injecties of PRP, HIFU en laserresurfacing, blijken de collageensynthese en elastineproductie gunstig te stimuleren en zo de huidelasticiteit te verbeteren.

Klik op de bijbehorende links om de verdiepende artikelen te lezen.