Wat is het?
Diodelasers wekken laserstraling op met een gespecialiseerde halfgeleider, bijvoorbeeld van gallium, aluminium of arseen. Deze brengt elektronen in een aangeslagen toestand en zet elektrische energie om in fotonen, oftewel lichtenergie.
De elektrisch gestimuleerde halfgeleider produceert coherent, monochromatisch licht. Door verschillende halfgeleidersamenstellingen te gebruiken kunnen daarom laserbundels met uiteenlopende eigenschappen worden verkregen.
De uitgezonden golflengte kan onder meer in het blauwe, groene of rode spectrum of in het nabij- en midden-infrarood liggen.
Dankzij de ruime keuze aan vermogens, pulsduur en golflengten kan een diodelasersysteem nauwkeurig op een specifieke toepassing worden afgestemd. Subtherapeutische fluënties kunnen bijvoorbeeld de groei van lichaams- of hoofdhaar stimuleren, terwijl een hoger vermogen de haarfollikel vernietigt en haaruitval veroorzaakt.
De diodelasers die het meest in de dermatologie worden gebruikt, produceren onzichtbaar licht in het nabij-infrarode spectrum met een golflengte van 800-810 nm; deze lasers zijn bijzonder geschikt voor ontharing.
Andere veelgebruikte modellen zenden licht uit met een golflengte van 980 nm en worden toegepast bij kleine tandheelkundige ingrepen, maar ook in de dermatologie en microchirurgie 1.
Vergeleken met andere lasertypen heeft de diodelaser een hoog energetisch rendement en een minder complexe optiek. Daardoor kunnen lichtere, beter draagbare en voordeligere apparaten worden ontworpen, soms niet groter dan een pen.
Waarvoor Wordt Hij Gebruikt?
De diodelaser kent zeer veel toepassingen. Een eenvoudige laserpointer is bijvoorbeeld een diodelaser.
In de geneeskunde wordt de diodelaser vooral gebruikt in de esthetische geneeskunde en dermatologie voor de behandeling van 2:
- pigmentlaesies, zoals lentigines solares, ouderdomsvlekken, sproeten, keratosen, melasma en chloasma;
- vaatlaesies, zoals teleangiëctasieën en oppervlakkige gesprongen of verwijde haarvaatjes;
- hypertrichose, door middel van laserontharing;
- tekenen van huidveroudering, zoals vergrote poriën, huidverslapping en fijne oppervlakkige rimpels.
Deze technologie is ook zeer bruikbaar voor de behandeling van tandheelkundige aandoeningen, waaronder het bleken van tanden en behandelingen van de weke delen in de mond, zoals gingivectomie, biopsie en frenectomie. Diodelasers hebben bovendien een bacteriedodende werking en kunnen als aanvulling bij parodontale procedures worden ingezet.
De diodelaser van 980 nm wordt ook veel gebruikt in de urologie, gynaecologie en vaatgeneeskunde 3, 4, 5, 6.
De volgende tabel geeft een overzicht van de golflengten van diodelasers die een gespecialiseerde fabrikant voor verschillende medische behandelingen levert 7.
| Type behandeling | Golflengte (nm) | ||||||||||||||||
| 405 | 450 | 635 | 652 | 689 | 752 | 766 | 794 | 810 | 915 | 940 | 980 | 1064 | 1210 | 1470 | 1550 | 1940 | |
| Acne | x | x | |||||||||||||||
| Verwijdering van haren en rimpels | x | x | x | x | x | ||||||||||||
| Resurfacing | x | x | |||||||||||||||
| Lipolyse | x | x | |||||||||||||||
| Pigmentlaesies | x | x | x | ||||||||||||||
| Tanden bleken | x | x | |||||||||||||||
| Spataderen | x | ||||||||||||||||
| Leeftijdsgebonden maculadegeneratie | x | x | |||||||||||||||
| Kankerlaesies | x | x | x | ||||||||||||||
| Wondgenezing | x | x | |||||||||||||||
| Tandheelkundige behandelingen | x | ||||||||||||||||
| Endoveneuze behandeling | x | ||||||||||||||||
| Algemene chirurgie | x | x | x | x | x | ||||||||||||
| Microchirurgie | x | x | |||||||||||||||
| Urologie | x | x | x | ||||||||||||||
Werking en Resultaten
Ontharing
De diodelasertechnologie voor ontharing berust op selectieve fotothermolyse. Daarbij wordt licht (foto) gebruikt om een specifieke zone te verwarmen (thermo) en selectief te vernietigen (selectieve lyse).
Dankzij het goede penetratievermogen van de golflengte van 800-810 nm kan de laserbundel de haarfollikel selectief bereiken.
Wanneer de haarfollikel de lichtenergie van de laser absorbeert, worden de follikel en het omliggende groeigebied verhit en beschadigd. Daardoor vallen de haren uit en wordt verdere groei zo veel mogelijk beperkt.
Door pulsen met een passend vermogen en een passende duur te gebruiken, kan de temperatuur in de follikel aanzienlijk stijgen zonder dat de warmte tijdig wordt afgevoerd. De getroffen huid kan de warmte daarentegen verspreiden en afkoelen zonder noemenswaardige schade op te lopen.
Resultaten
Laserontharing, met een diodelaser of een ander type laser, vereist meerdere sessies met tussenpozen van 3 – 8 weken.
Afhankelijk van de behandelde zone blijft de huid na de behandeling ongeveer 6-8 weken volledig glad en haarvrij.
De beste resultaten worden vooral bereikt bij een lichte huid met donkere haren. Een diodelaser is weinig doeltreffend bij witte, grijze, rode of blonde haren.
Voor een goed resultaat zijn doorgaans ongeveer 8/10 sessies nodig om ten minste 80% van de haren te verwijderen. Om het resultaat op lange termijn te behouden, wordt eenmaal per jaar een onderhoudsbehandeling aanbevolen.
Alexandrietlaser of Diodelaser: Welke Kiezen?
Er bestaat enige discussie, vooral om commerciële redenen, over welke van beide lasers de voorkeur verdient voor ontharing.
In theorie werkt de alexandrietlaser (755 nm) iets beter bij mensen met een lichte huid (huidtypen I-III), terwijl de diodelaser (800-810 nm) doorgaans iets geschikter is voor mensen met een donkerdere huid (huidtype IV).
Mensen met een nog donkerdere huid worden meestal behandeld met de Nd:YAG-laser (1.064 nm).
In een vergelijkend onderzoek werden de effecten van een alexandrietlaser (rechteroksel) en een diodelaser (linkeroksel) beoordeeld bij 31 volwassenen met huidtype I tot IV.
Beide lasertypen leverden vergelijkbare resultaten op wat betreft de afname van de haardichtheid, zowel onmiddellijk na de 6 behandelsessies (72,16% met de diodelaser en 71,30% met de alexandrietlaser) als 18 maanden later (73,71% met de diodelaser en 71,90% met de alexandrietlaser) 8.
Erytheem en perifolliculair oedeem kwamen vaker voor na behandeling met de alexandrietlaser, maar alle bijwerkingen waren van voorbijgaande aard. 62,50% van de deelnemers vond de diodelaser pijnlijker dan de alexandrietlaser, al waren alle deelnemers het erover eens dat de pijn van beide behandelingen draaglijk was.
Andere onderzoeken waarin beide lasertypen werden vergeleken, bevestigen deze resultaten 9, 10.
Vaatlaesies
De diodelaser kan ook worden gebruikt voor de behandeling van teleangiëctasieën (spinnenvaatjes), lymfangiomen, hemangiomen en veneuze en capillaire vaatmalformaties.
Bij deze toepassingen richten de lichtpulsen zich op het rode pigment hemoglobine.
Voor vaatlaesies kunnen meerdere behandelingen nodig zijn. Het aantal sessies hangt af van de vorm, de grootte en de plaats van de laesies, en van het huidtype.
Kleine rode bloedvaatjes kunnen doorgaans in 1-3 sessies worden verwijderd en zijn meestal direct na de eerste behandeling al niet meer zichtbaar.
Voor opvallendere vaatlaesies, zoals wijnvlekken, couperose en spataderen, kunnen meerdere sessies nodig zijn.
Pigmentlaesies
De diodelaser is ook geschikt voor de behandeling van hypergepigmenteerde vlekken, zoals lentigines solares, sproeten en chloasma 2.
Bij deze toepassingen richten de lichtpulsen zich op melanine.
Eén behandeling is doorgaans voldoende om een bevredigend resultaat te bereiken.
Fotorejuvenatie
Ablatieve technologieën, zoals de CO2-laser, leveren betere resultaten op voor de algehele vermindering van fotoveroudering. Niet-ablatieve lasers, zoals de diodelaser, maken daarentegen een snel herstel mogelijk en gaan zelden gepaard met complicaties of uitvaltijd 11.
Sommige diodelasers kunnen daarom worden gebruikt om rimpels in een door de zon verouderde huid te verminderen.
Door de eigenschappen van de lichtpulsen aan te passen, kan het doelgebied naar de bovenste lederhuid worden verplaatst, vlak onder het huidoppervlak.
De opwarming van de lederhuid door de laser laat de collageenvezels samentrekken, waardoor de huid steviger wordt en de huidtextuur egaler.
Tegelijkertijd stimuleert de warmte de activiteit van fibroblasten en daarmee de aanmaak van collageen en elastine. In de weken daarna kan de huid daardoor voller en dikker worden.
Microchirurgie
Diodelasers zijn doeltreffend voor toepassingen in weke delen, waaronder incisies, hemostase en coagulatie.
Diodelasers hebben echter niet genoeg piekvermogen om weefsel efficiënt te snijden. Anders dan bij andere lasertypen wordt het weke weefsel daarom door rechtstreeks contact met de hete punt van het apparaat doorgesneden. Deze punt bereikt temperaturen van 500-900°C.
Door de hoge temperatuur kan de gloeiende punt weke delen snijden en via cauterisatie en carbonisatie voor hemostase zorgen 12. De wond kan hierdoor gunstig genezen als een open wond, zonder dat hechtingen of chirurgisch verband nodig zijn.
De diodelaser kan worden gebruikt om te snijden, bloedvaten te coaguleren, zenuwuiteinden te cauteriseren en de wondranden te steriliseren. Dit biedt aanzienlijke voordelen ten opzichte van een scalpel en maakt de laser geschikt voor verschillende microchirurgische toepassingen, zoals prostatectomie.
Contra-indicaties
De volgende tabel geeft een overzicht van mogelijke contra-indicaties en voorzorgsmaatregelen bij een dermatologische behandeling met een diodelaser.
| Voorzorgsmaatregelen vóór de behandeling | Contra-indicaties |
|
|
Bijwerkingen
De bijwerkingen hangen af van de laserinstellingen, het behandelde lichaamsgebied, het type behandeling en de kenmerken van de patiënt.
Bijwerkingen van laserontharing worden met name vaker waargenomen bij deelnemers met een donkere of gemengde huidskleur.
In een onderzoek waarin deelnemers 6 ontharingsbehandelingen met een diodelaser kregen, ondervond bijvoorbeeld slechts de helft een bijwerking en had slechts 10% meer dan één bijwerking 13.
Doorgaans gaat het om lichte bijwerkingen, waaronder:
- Pijn tijdens de behandeling, verminderd door koelsystemen en zo nodig een plaatselijk verdovingsmiddel, en tijdelijke overgevoeligheid na de behandeling.
- Roodheid (erytheem), zwelling (oedeem) en jeuk direct na de procedure, die enkele dagen kunnen aanhouden.
- Blaarvorming: in zeldzame gevallen kan het huidpigment te veel lichtenergie absorberen, waardoor blaren ontstaan. Deze verdwijnen doorgaans binnen enkele dagen.
- Huidvlekken. Soms kunnen de huidcellen die melanine produceren (melanocyten) beschadigd raken, waardoor donkere vlekken (hyperpigmentatie) of lichtere vlekken (hypopigmentatie) ontstaan. Dit risico is groter bij mensen met een donkere huid.
- Blauwe plekken.
- Bacteriële infectie. Antibiotica kunnen worden voorgeschreven om een wondinfectie te behandelen of te voorkomen, maar zijn doorgaans niet nodig.
