Droge Huid | Oorzaken en Symptomen | Crèmes, Supplementen en Verzorging

Wat is een droge huid?

Een droge huid wordt gekenmerkt door schilfering, jeuk en kloofjes in de huid.

De aandoening ontstaat wanneer de huid onvoldoende vocht vasthoudt, waardoor het huidoppervlak, de hoornlaag, uitdroogt.

Een van de belangrijkste functies van de huid is overmatig waterverlies voorkomen. Onder normale omstandigheden gaat via de huid dagelijks gemiddeld 300 tot 400 ml water verloren.

Om deze functie te vervullen moet de huid structureel intact zijn en beschermd worden door een goede hydrolipidenfilm.

Talg is in hoeveelheid de belangrijkste component van de hydrolipidenfilm van de huid: een teveel hangt samen met een vette huid, terwijl een tekort met een droge huid samenhangt ¹ .

Een ander belangrijk onderdeel van deze film is de NMF, de natuurlijke vochtvasthoudende factor, die bestaat uit wateroplosbare stoffen die water kunnen binden en vasthouden.

Een zeer droge huid mist vaak haar normale bescherming en is daardoor ook een ontstoken huid. Dan spreekt men van dermatitis, waarbij roodheid, jeuk en kloofjes kunnen optreden en in ernstige gevallen ook tekenen van infectie.

Symptomen

Een droge huid kan bij iedereen voorkomen en verschillende delen van het lichaam treffen, hoewel vochtige zones zoals de liezen en oksels vaak gespaard blijven.

De symptomen van een droge huid zijn onder meer een droog gevoel, ongemak, diffuse of stekende pijn, een strakke en jeukende huid en plaatselijke tintelingen.

Meer algemeen kunnen de kenmerken van een droge huid als volgt worden ingedeeld ² :

• zichtbaar: roodheid, kloofjes, schilfering en soms kleine droge witte plekjes;
• gevoelsmatig: droogte, spanning, ongemak, jeuk, pijn en tintelingen;
• voelbaar: een ruwe en onregelmatige huid;
• chemisch: een lager watergehalte en kwalitatieve of kwantitatieve veranderingen van de NMF of de lipidencomponent;
• functioneel: een verhoogde doorlaatbaarheid, bijvoorbeeld een hogere TEWL, waardoor schadelijke stoffen gemakkelijker worden opgenomen.

Ernstige droogte veroorzaakt barsten en kloven die gepaard kunnen gaan met ontsteking, pijn, bloedingen en een hoog risico op een secundaire infectie.

Wanneer patiënten voortdurend krabben om de jeuk te verlichten, kunnen ze gemakkelijk bereikbare gebieden zoals romp, onderrug, armen en benen openkrabben.

Wanneer naar de dokter?

De meeste gevallen van een droge huid reageren goed op aanpassingen van de leefstijl en cosmetische maatregelen, die verderop worden besproken.

Het is echter belangrijk een arts te raadplegen wanneer:

• de huid ondanks cosmetische en gedragsmatige maatregelen niet verbetert;
• de droge huid gepaard gaat met hevige of aanhoudende roodheid;
• de droogte en jeuk de slaap verstoren;
• krabben open wondjes of infecties veroorzaakt;
• grote delen van de huid schilferen.

Bij mensen met diabetes kan de droge huid van de voetzolen door ernstige schade aan de microcirculatie sterk verhoornen. Daardoor neemt het risico op gevaarlijke kloven en zweren toe, die in ernstige gevallen amputatie noodzakelijk kunnen maken.

Mensen met diabetes moeten dergelijke beschadigingen daarom zeer vroeg herkennen en laten behandelen.

Oorzaken

Een droge huid kan mannen en vrouwen van alle leeftijden treffen, maar komt minder vaak voor bij kinderen en zeer vaak na 60 jaar.

Over het algemeen ontstaat een droge huid door complexe wisselwerkingen tussen omgevingsfactoren en persoonlijke factoren ³ :

• inwendige factoren, zoals hormonale schommelingen, aandoeningen waaronder atopie, psoriasis en schildklierontsteking, psychologische stress en veroudering;
• uitwendige factoren, zoals omgeving, klimaat, blootstelling aan chemicaliën, geneesmiddelen zoals retinoïden of bepaalde micro-organismen.

Een droge huid is vaak tijdelijk, bijvoorbeeld alleen in de winter of tijdens verblijf in een droge omgeving, maar kan ook blijvend zijn.

Leeftijd

Verschillende veranderingen door veroudering dragen bij aan het ontstaan of verergeren van een droge huid.

Zo worden de talgklieren met het ouder worden kleiner en produceren ze minder talg om de huid te smeren. Ook de zweetklieren nemen in omvang af, waardoor de NMF vermindert.

Tegelijkertijd vernieuwen de cellen in de oppervlakkige huidlagen zich langzamer en wordt de opperhuid dunner, waardoor de barrièrefunctie minder doeltreffend wordt.

Omgeving

De meeste mensen krijgen een droge huid wanneer zij aan ongunstige weersomstandigheden worden blootgesteld.

Deze omstandigheden komen vooral voor tijdens koude, droge wintermaanden.

De hoeveelheid vocht die lucht kan vasthouden hangt rechtstreeks samen met de buitentemperatuur: koude winterlucht bevat weinig vocht, terwijl warme zomerlucht veel meer vocht kan bevatten.

Bovendien verwarmen verwarmingssystemen in woningen en werkruimten de lucht kunstmatig, waardoor het vochtgehalte nog verder kan dalen, soms tot 10% of minder.

In de zomer kunnen moderne airconditioning- en ontvochtigingssystemen de lucht juist te sterk uitdrogen en zo een droge huid bevorderen ⁴ .

Hygiëne en huidverzorging

Mensen die agressieve zeep of reinigingsproducten gebruiken of graag zeer hete baden nemen, hebben meer kans op een droge huid.

Ook contact met ongeschikte plaatselijke middelen, zoals alcohol, en wrijving door ruwe of schurende kleding kunnen irritatie en uitdroging bevorderen.

Medische aandoeningen

Hoewel de meeste mensen met een droge huid verder gezond zijn, kan xerosis cutis soms wijzen op een aandoening zoals een nierziekte, anorexia, psoriasis, hypothyreoïdie of een omgevingsallergie ⁵ .

Ook mensen met diabetes, het syndroom van Sjögren, een tekort aan zink, hiv, lymfoom of nierfalen in het eindstadium hebben vaak een droge huid ⁶ .

Een droge huid die in de vroege kinderjaren begint, kan wijzen op een van de ongeveer 20 vormen van ichthyosis, waarbij de huid op visschubben lijkt.

Voeding en roken

Uitdroging is een veelvoorkomende oorzaak van een droge huid. Meer water drinken kan daarom een eenvoudige en gezonde manier zijn om droogte te voorkomen en te verminderen, zoals aan het einde van dit artikel wordt besproken ⁷ .

Een ongezond voedingspatroon, tekorten aan micronutriënten of onvoldoende eten kunnen een droge huid eveneens veroorzaken of verergeren ^{8, 9} . Ook roken maakt het probleem erger.

Geneesmiddelen

Sommige geneesmiddelen kunnen een droge huid veroorzaken.

Xerose is gemeld bij onder meer diuretica, statines, antiandrogenen en cimetidine ^{6, 10} .

Orale retinoïden, zoals isotretinoïne voor de behandeling van acne, staan eveneens bekend om het veroorzaken van ernstige huiddroogte.

Behandeling

De basis van de behandeling bestaat uit hydraterende en verzachtende cosmetica. Ook omgevings- en gedragsmaatregelen en voedingssupplementen kunnen belangrijk zijn.

Cosmetica

Hydraterende cosmetica kunnen in twee hoofdcategorieën worden verdeeld:

• oppervlakkige humectanten, zoals hyaluronzuur, ureum, laag gedoseerde hydroxyzuren, glycerine, allantoïne, panthenol, aloëgel en extracten van haver en tarwekiemen: deze binden water in de oppervlakkige huidlagen;
• verzachtende en afsluitende stoffen, zoals paraffine, vaseline, afsluitende siliconen, sheaboter, avocado-olie, zoete amandelolie, vitamine E-acetaat, bijenwas en andere wassen, squalaan en ceramiden: deze vormen een afsluitend laagje dat waterverlies via de huid beperkt en zo de hydratatie verhoogt.

Hydraterende crèmes bevatten meestal een combinatie van beide soorten ingrediënten. In crèmes voor een rijpere huid overheersen verzachtende stoffen, terwijl voor een jonge huid lichtere texturen worden gebruikt.

Vaak worden ook antioxidatieve en antiverouderingsingrediënten toegevoegd, zoals de huidvitaminen A, C, E en niacinamide, peptiden die de fibroblasten stimuleren en plantenextracten, waaronder de onverzeepbare fractie van avocado, Centella, Ginkgo, aloëveragel, isoflavonen uit soja, hop, Boswellia en rozenbottel.

Lees voor meer informatie:

• Hydraterende crèmes | Voordelen, advies en hydraterende stoffen
• Emolliënten, hydraterende stoffen en humectanten | Hoe hydrateer je de huid?
• Oogcontourserums | Eigenschappen, gebruik en keuzehulp
• De beste hydraterende bodycrème | Welke kies je?

Supplementen

Sommige voedingssupplementen kunnen het uiterlijk van de huid verbeteren door de hydratatie, elasticiteit en stevigheid te verhogen ^{10, 11} .

De meest onderzochte en doeltreffende ingrediënten voor dit doel zijn collageen en hyaluronzuur.

Zo gaf een supplement met gehydrolyseerd viscollageen (5g), hyaluronzuur, vitaminen en mineralen bij 69% van de deelnemers een duidelijke verbetering van de huidhydratatie en gezichtslijnen, waaronder rimpels en nasolabiale plooien ¹² .

In een onderzoek onder 69 vrouwen verbeterde 2,5-5 gram collageen per dag gedurende 8 weken de elasticiteit en hydratatie van de huid significant ten opzichte van placebo ¹³ .

In een ander onderzoek verminderde een product met type II gehydrolyseerd collageen, BioCell Collagen^®, uit borstbeenkraakbeen van kip, met 600mg gehydrolyseerd collageen, 200mg hyaluronzuur en chondroïtinesulfaat, de droogte en schilfering van de huid significant bij 76% van de deelnemers ¹⁴ .

Ook hyaluronzuursupplementen in doseringen van 120-240 mg per dag gedurende minstens één maand bleken de huidhydratatie significant te verhogen en een droge huid en rimpels bij volwassenen te verminderen ^{16, 14, 17} .

Geneesmiddelen

Wanneer een droge huid ernstig is, kan de arts een specifieke medicamenteuze behandeling voorschrijven, bijvoorbeeld een plaatselijk corticosteroïd zoals betamethasondipropionaat om ontsteking bij hevige jeuk en dermatitis te verminderen.

In andere gevallen kunnen plaatselijke calcineurineremmers, zoals pimecrolimus en tacrolimus, worden voorgeschreven. Deze zijn vooral nuttig bij atopische dermatitis of psoriasis.

In deze gevallen kan de medische behandeling eventueel worden ondersteund met een omega 3-supplement met EPA en DHA.

Leefstijl

Gedragsmaatregelen

Verschillende gewoonten kunnen helpen bij een droge huid:

1. Gebruik in de winter een luchtbevochtiger om de luchtvochtigheid rond 60% te houden.
2. Was de huid niet te vaak: een dagelijkse douche van 5-10 minuten is voldoende. Overmatige reiniging kan de hydrolipidenfilm grotendeels verwijderen voordat de huid tijd heeft deze opnieuw op te bouwen.
3. Beperk het gebruik van zeep en kies milde producten voor een droge huid of zeepvrije reinigers.
4. Gebruik geen ruwe badsponzen of borstels op een geïrriteerde huid. Dep de huid na het wassen voorzichtig droog met een handdoek in plaats van te wrijven.
5. Breng direct na het douchen of handen wassen een hydraterende crème aan. Dit helpt de ruimten tussen huidcellen op te vullen en vocht vast te houden terwijl de huid nog vochtig is.
6. Om het vettige gevoel van rijke, dikke crèmes te verminderen, kan een kleine hoeveelheid eerst over de handen worden verdeeld en daarna op de aangedane gebieden worden aangebracht totdat huid en handen niet meer vettig aanvoelen.
7. Krab de huid niet open. Meestal kan een hydraterende crème de jeuk verminderen. Bij zeer hevige jeuk kan een koud kompres worden gebruikt of, uitsluitend na voorschrift van een arts, een plaatselijk corticosteroïd.
8. Vermijd wol en andere stoffen die de huid kunnen irriteren.
   

Ten slotte kan de leefstijl het uiterlijk en de hydratatie van de huid sterk beïnvloeden. Daarom is het raadzaam niet te roken, alcohol te beperken en een evenwichtig voedingspatroon zonder excessen te volgen.

Water, voeding en hydratatie

Een goede hydratatie via de voeding is belangrijk voor een mooie huid.

Volgens een overzicht van 6 onderzoeken leidt meer water drinken tot een lichte toename van de hydratatie van de lederhuid en de hoornlaag, vooral bij mensen die gewoonlijk weinig drinken ¹⁸ .

Tegelijkertijd nemen klinische tekenen van een droge huid af en verbeteren ruwheid en elasticiteit licht.

In een onderzoek van één maand onder 49 personen verbeterde 2 liter extra water per dag de oppervlakkige en diepe huidhydratatie significant, vooral bij mensen die normaal minder dan 3,2 liter per dag dronken ⁷ .

Een ander onderzoek onder 40 oudere volwassenen bracht een hogere vochtinname in verband met een betere huidhydratatie ¹⁹ .