Wat is het?
Hyaluronzuur is een transparante, kleverige stof met een uitzonderlijk vermogen om water vast te houden.
Hyaluronzuur kan tot 1.000 keer het eigen gewicht aan water vasthouden. Ander onderzoek heeft aangetoond dat één gram hyaluronzuur tot 6 liter water kan binden 1, 2, 3.
Het menselijk lichaam bevat ongeveer 15 gram, terwijl hyaluronzuursupplementen doorgaans 50 tot 250 mg per dag leveren, vaak gecombineerd met collageen en antioxidanten.
Hoewel het lichaam hyaluronzuur zelf aanmaakt, neemt de hoeveelheid ervan met de jaren af. Hierdoor kan de huid uitdrogen en kunnen rimpels ontstaan; vrije radicalen versnellen dit proces 3.
Voedingsmiddelen met hyaluronzuur
Hyaluronzuur komt van nature niet alleen voor in het menselijk lichaam, maar in alle gewervelde dieren.
Daardoor kan hyaluronzuur ook via voeding worden ingenomen.
Veel voedingsmiddelen met hyaluronzuur zijn opvallend genoeg ook rijk aan collageen.
Een onderzoek vermeldt als voedingsmiddelen met hyaluronzuur onder meer vis, zoals makreel, zeebrasem en paling, en daarnaast kraakbeenweefsel van runderen, varkens en pluimvee.
Volgens dit onderzoek zouden vooral de ogen en de gewrichten van dieren rijk zijn aan hyaluronzuur 4.
Wanneer botten langdurig in water worden getrokken, komen voedingsstoffen zoals collageen en hyaluronzuur geleidelijk in het kookvocht terecht.
Dierlijke bouillons — zoals bottenbouillon en visfumet van koppen en graten — vormen daarom een goede bron van hyaluronzuur en collageen.
Ook hanenkammen zijn bijzonder rijk aan hyaluronzuur.
Opname en stofwisseling
Onderzoeken met oraal toegediend radioactief gemerkt hyaluronzuur lieten zien dat het in het bloed terechtkomt en zich ophoopt in weefsels zoals de gewrichten en de huid 5, 6.
De darmflora lijkt een belangrijke rol te spelen bij de opname van hyaluronzuur met een hoog molecuulgewicht door het af te breken tot kleinere, opneembare fragmenten 34.
Deze gegevens wijzen er duidelijk op dat een deel van het hyaluronzuur uit voeding of specifieke supplementen door het lichaam wordt opgenomen.
Veganistisch hyaluronzuur
Volgens het eerder genoemde onderzoek kan hyaluronzuur ook worden ingenomen via gefermenteerde sojabonen 4.
Hyaluronzuur en collageen worden echter beschouwd als stoffen die typisch zijn voor dieren, al komt hyaluronzuur ook voor in bepaalde bacteriën.
Net zoals echt plantaardig collageen niet bestaat, bestaat er ook geen plantaardig hyaluronzuur.
Industrieel wordt collageen gewonnen uit dierlijke delen, zoals botten, kraakbeen en visgraten. Hyaluronzuur wordt tegenwoordig daarentegen grotendeels biotechnologisch geproduceerd, met genetisch gemodificeerde bacteriën zoals Bacillus subtilis. Daardoor kan het geschikt zijn voor een veganistisch voedingspatroon.
Voordat deze techniek werd ontwikkeld, werd hyaluronzuur geproduceerd door bacteriële fermentatie van hanenkammen, die bijzonder veel hyaluronzuur bevatten.
Plantaardige voedingsmiddelen bevatten weliswaar geen hyaluronzuur, maar kunnen mogelijk helpen de afbraak ervan af te remmen. Bepaalde fytochemicaliën, waaronder sommige polyfenolen, blijken de werking van de enzymen hyaluronidase en collagenase te kunnen remmen en daarnaast een ontstekingsremmende werking te hebben 7.
Deze fytochemicaliën komen vooral voor in citrusvruchten en ander fruit, groenten en specerijen.
Voordelen
Hyaluronzuur helpt de hydratatie en spankracht van de huid in stand te houden en speelt een rol bij weefselherstel.
Het is ook in grote hoeveelheden aanwezig in de gewrichtsvloeistof, die de gewrichten voedt, smeert en beschermt.
Daarom zijn hyaluronzuursupplementen populair geworden voor de ondersteuning van de huid en de gewrichten.
Voordelen voor de huid
Het natuurlijke verouderingsproces van de huid en blootstelling aan factoren zoals ultraviolette zonnestraling, tabaksrook en luchtvervuiling verminderen doorgaans de hoeveelheid hyaluronzuur in de huid 8, 9.
Hyaluronzuursupplementen kunnen dit verlies mogelijk afremmen door het lichaam extra voorlopers voor de huid te leveren 10, 11.
Doses van 120 tot 240 mg hyaluronzuur per dag gedurende ten minste één maand verhogen de huidhydratatie significant en verminderen een droge huid bij volwassenen 12.
Een goed gehydrateerde huid maakt rimpels ook minder zichtbaar. Dit kan verklaren waarom suppletie met hyaluronzuur in verschillende onderzoeken de huidruwheid verminderde 13, 14.
In een onderzoek onder 60 vrouwen en mannen met kraaienpootjes namen de diepte en het volume van de rimpels af en verbeterden de glans en elasticiteit van de huid na 12 weken orale inname van 120 mg hyaluronzuur per dag 15.
In een ander onderzoek bij 20 vrouwen van 45 tot 60 jaar verbeterde een hyaluronzuursupplement met biotine, vitamine C, koper en zink na 40 dagen de elasticiteit, stevigheid en hydratatie van de huid.
Naast een afname van de rimpeldiepte zagen de vrouwen een toename van de huidhydratatie met 24% 16.
Voordelen voor de gewrichten
Hyaluronzuursupplementen worden van oudsher gebruikt ter preventie van gewrichtsproblemen.
Zo blijkt dat 80 tot 200 mg hyaluronzuur per dag gedurende ten minste twee maanden kniepijn significant kan verminderen bij mensen met artrose, met name in de leeftijd van 40 tot 70 jaar 17, 18, 19, 20.
In een ander onderzoek leidde 240 mg hyaluronzuur per dag gedurende 8 weken, toegediend aan 33 patiënten van 50 tot 65 jaar met kniepijn, tot een significante afname van kniepijn en -stijfheid; de werking was beter dan die van placebo 21.
Een overzicht uit 2016 over orale hyaluronzuurinname bij knieartrose concludeerde dat hyaluronzuursupplementen een veilige en effectieve behandeling zijn voor lichte kniepijn en mogelijk ook de artrose helpen verminderen 22.
Combinatie met collageen
Zoals we hebben gezien, komen hyaluronzuur en collageen in voedingsmiddelen vaak samen voor.
Hetzelfde geldt voor supplementen: door beide voedingsstoffen te combineren, kunnen hun respectieve voordelen worden versterkt.
Talrijke klinische onderzoeken hebben aangetoond dat collageensupplementen huidveroudering kunnen helpen afremmen door rimpels en droogheid te verminderen en de elasticiteit te verbeteren 23, 24, 25, 26.
Collageensupplementen kunnen daarnaast mogelijk gewrichtspijn door lichaamsbeweging, artrose en reumatoïde artritis verlichten, al is meer onderzoek nodig 22, 23, 24, 25, 26.
