Algemeen
Veel cosmetische producten, vooral gezichtsserums, worden aangeprezen vanwege hun gehalte aan puur hyaluronzuur.
De belangstelling van consumenten voor dit soort producten neemt voortdurend toe, vooral door de goede esthetische resultaten van hyaluronzuurfillers.
Naast de aanzienlijke kosten, ongeveer 250-500 euro per sessie, zijn de resultaten van hyaluronzuurfillers helaas tijdelijk en verdwijnen ze binnen 3-12 maanden. Hierdoor kan een zekere psychologische afhankelijkheid ontstaan, met aanzienlijke terugkerende kosten.
Bovendien blijven de resultaten beperkt tot het behandelde gebied en worden niet alle onregelmatigheden even goed gecorrigeerd. Fillers kunnen bijvoorbeeld de nasolabiale plooien en rimpels rond de mond duidelijk verbeteren en meer volume geven aan de lippen en jukbeenderen. Ze zijn minder doeltreffend bij kraaienpootjes, voorhoofdsrimpels en acnelittekens.
Het is dan ook begrijpelijk dat veel consumenten cosmetica met puur hyaluronzuur zoeken, in de hoop de effecten van hyaluronzuurfillers ten minste gedeeltelijk na te bootsen.
Mythes over Hyaluronzuur
Over hyaluronzuur in cosmetica circuleren bijzonder veel misleidende claims.
Om het verhaal van een fillerachtig effect overtuigender te maken, worden termen als “opvullend effect” gebruikt. Sommige cosmetica worden zelfs verpakt in spuiten of pennen met micronaalden.
Hoewel hyaluronzuur in cosmetica de hydratatie van de huid enigszins kan verbeteren, is dit in werkelijkheid slechts een oppervlakkig effect. Het staat ver af van het effect van dermale fillers, zowel qua omvang als qua werkingsmechanisme.
Het Concentratieprobleem
De bekendste eigenschap van hyaluronzuur is dat het een zeer groot aantal watermoleculen kan binden en zo een heldere, kleverige gel vormt.
De belangrijkste functie van hyaluronzuur is het vasthouden van water: tot 1.000 keer zijn eigen gewicht, of volgens andere bronnen zelfs 6.000 keer 1, 2, 3.
Sommige producten met puur hyaluronzuur beweren hoge concentraties van dit actieve bestanddeel te bevatten, bijvoorbeeld 25%, 50% of meer.
Dit is in werkelijkheid een duidelijk misleidende marketingclaim.
In cosmetica wordt hyaluronzuur doorgaans gebruikt in een concentratie van 0,1 tot 2%, opgelost in de waterfase, ook bij hoge temperaturen.
Bij concentraties boven 2% wordt het product zo stroperig dat het moeilijk uit de verpakking komt. De claim dat cosmetica zeer hoge concentraties hyaluronzuur bevatten is duidelijk onjuist: bij zo’n werkelijke concentratie zou het product een consistentie hebben tussen pudding en een brij van vaste kristallen.
In onze antirimpelcrèmes voor mannen en vrouwen bedraagt de concentratie gehydrolyseerd hyaluronzuur bijvoorbeeld 0,3%. De hydraterende werking wordt daarom ondersteund door andere actieve stoffen, zoals allantoïne, panthenol en squalaan. Andere ingrediënten voeden de huid en hebben een liftend, verhelderend en pigmentverminderend effect.
Het Absorptieprobleem
Bij fillers injecteert de arts hyaluronzuur in de lederhuid of in het bovenste deel van het onderhuidse weefsel, waar het steun en hydratatie biedt.
Marketing probeert aan cosmetisch aangebracht puur hyaluronzuur effecten toe te schrijven die vergelijkbaar zijn met die van fillers.
Ook dit is echter een duidelijk misleidende commerciële claim.
Hyaluronzuur is namelijk “te groot” om door de opperhuid te worden opgenomen en de lederhuid te bereiken. Een eventueel ervaren hydraterend effect na aanbrengen op de huid is daarom vooral het gevolg van een oppervlakkig filmvormend effect.
Met andere woorden: cosmetica met hyaluronzuur vormen op de huid een dun laagje dat de verdamping van water vermindert en helpt de huid glad en gehydrateerd te houden.
Ondanks de waardevolle biologische eigenschappen wordt de werking van puur hyaluronzuur op de huid door veel factoren beperkt. Producten met puur hyaluronzuur zouden daarom, naast hun sterke commerciële aantrekkingskracht, ook andere actieve ingrediënten moeten bevatten om de huid daadwerkelijk voordelen te bieden.
Is gehydrolyseerd hyaluronzuur nuttig?
Om de kans op opname van hyaluronzuur te vergroten, is geprobeerd het in kleinere moleculen op te splitsen.
Zo ontstaat gehydrolyseerd hyaluronzuur, dat langzaam in de opperhuid lijkt te worden opgenomen en daar een hydraterende werking uitoefent.
Een studie liet zien dat hyaluronzuur met een laag molecuulgewicht na 9 dagen behandeling de hydratatie van de opperhuid sterker verhoogde dan hyaluronzuur met een hoog molecuulgewicht. Een bijzondere verknoopte vorm van hyaluronzuur presteerde beter dan beide 8.
Daarbij moet wel worden bedacht dat:
- cosmetica slechts kleine percentages puur hyaluronzuur bevatten, maximaal 2% en vaak minder dan 1%;
- zelfs als een aanzienlijk deel van het gehydrolyseerde hyaluronzuur in de opperhuid zou doordringen, het snel zou worden geïnactiveerd door het enzym hyaluronidase.
Om de werkingsduur van hyaluronzuurfillers te verlengen, worden daarom in het laboratorium zeer complexe, verknoopte vormen van hyaluronzuur met een hoog molecuulgewicht gemaakt, zodat ze beter bestand zijn tegen biologische afbraak.
Toch Nuttig
Ondanks de geringe opname door de huid kan hyaluronzuur de huid enigszins hydrateren, rimpels verzachten en roodheid en dermatitis kalmeren 4, 5, 6.
Op de huid heeft het filmvormende en/of vochtbindende en viscositeitsverhogende eigenschappen, afhankelijk van het molecuulgewicht en het gebruikte percentage.
- Filmvormende en verzachtende eigenschappen: het vormt een dun beschermend laagje op de opperhuid dat de verdamping van water vermindert door een afsluitende werking;
- Vochtbindende eigenschappen: het kan water aan het huidoppervlak binden en vasthouden en zo de hydratatie van de opperhuid verhogen;
Volgens een studie kan een serum met hyaluronzuur de hydratatie van de huid bijvoorbeeld met 55% verhogen, gemeten met corneometrie 7.
Na 6 weken gebruik werden verdere verbeteringen gezien in gladheid (64%), opvulling (60%), hydratatie (63%), fijne lijntjes (31%), rimpels (14%) en de algemene beoordeling (43%). Ook het hyaluronzuurgehalte in de lederhuid nam significant toe.
Het product bevatte hyaluronzuur met een hoog en laag molecuulgewicht, met name gehydrolyseerd hyaluronzuur (50 kDa) en natriumhyaluronaat (10-1.000 kDa).
Cosmetica of Supplementen?
Het gebruik van hyaluronzuursupplementen levert het lichaam extra hyaluronzuur dat in de huid kan worden ingebouwd 9, 10.
Tegenstanders stellen dat complexe moleculen zoals hyaluronzuur en collageen te groot zijn om door de darm te worden opgenomen en daardoor volledig onwerkzaam zouden zijn.
Voor beide stoffen is echter aangetoond dat hun afbraakproducten in de darm worden opgenomen. Ze kunnen als bouwstenen dienen voor de heropbouw in de huid en de concentraties hyaluronzuur en collageen in het lichaam verhogen 11, 12, 13.
Om de opname in de darm te bevorderen, gaat de voorkeur uit naar gehydrolyseerde vormen van collageen en hyaluronzuur 10.
Suppletie met hyaluronzuur in doses van 120-240 mg per dag gedurende ten minste één maand bleek de hydratatie van de huid significant te kunnen verhogen en een droge huid bij volwassenen te kunnen verminderen 14.
Een gehydrateerde huid maakt rimpels ook minder zichtbaar. Dit kan verklaren waarom hyaluronzuursupplementen in verschillende studies de ruwheid van de huid verminderden 15, 16.
In een studie onder 60 vrouwen en mannen met kraaienpootjes namen de diepte en het volume van de rimpels af en verbeterden de glans en elasticiteit van de huid na 12 weken behandeling met oraal hyaluronzuur in een dosis van 120 milligram (mg) per dag 17.
Ook meldde een studie onder 20 vrouwen van 45 tot 60 jaar dat een hyaluronzuursupplement met biotine, vitamine C, koper en zink na 40 dagen gebruik de elasticiteit, textuur en hydratatie van de huid verbeterde.
Naast een afname van de rimpeldiepte nam de hydratatie van de huid bij de vrouwen met 24% toe 18.
In antiverouderingssupplementen wordt hyaluronzuur vaak gecombineerd met collageen, antioxidanten en plantenextracten die de werking van hyaluronidase kunnen remmen.
