Wat is het?
Silicium is het op twee na meest voorkomende spoorelement in het menselijk lichaam, dat in totaal 2 tot 8 gram bevat.
In ons lichaam komt silicium vooral voor in structuren die rijk zijn aan bindweefsel, zoals nagels, haar, botten, huid en grote slagaders.
De belangrijkste voedingsbronnen van silicium zijn granen (30%), gevolgd door fruit, dranken en plantaardige producten in het algemeen. Samen leveren deze voedingsmiddelen ongeveer 75% van de totale hoeveelheid silicium in een typisch westers voedingspatroon 3.
Extracten van heermoes en bamboe worden vaak als siliciumbron in supplementen gebruikt.
Andere mogelijkheden zijn organische siliciumbronnen zoals monomethylsilanetriol (MMST), colloïdaal silicium en orthokiezelzuur dat met choline (ch-OSA) of met collageen is gestabiliseerd 4.
In het menselijk lichaam worden de hoogste siliciumconcentraties aangetroffen in de botten en andere bindweefsels, waaronder de huid en slagaders, en daarnaast in het haar en de nagels 2.
Waarvoor dient het?
Silicium is zeker belangrijk voor de menselijke gezondheid en is waarschijnlijk een essentieel mineraal 1.
Het lijkt namelijk nodig voor een goede aanmaak van elastine en collageen, die bindweefsels in het lichaam elasticiteit en stevigheid geven, bijvoorbeeld in de huid, slagaders en het longweefsel.
In-vitro-onderzoek heeft aangetoond dat silicium de aanmaak van collageen type 1 en de differentiatie van osteoblasten stimuleert. Osteoblasten zijn de cellen die nieuw botweefsel vormen 6.
Silicium en schoonheid
Collageen en een mooie huid
Silicium is belangrijk voor de collageenaanmaak en voor de activering van hydroxyleringsenzymen. Deze enzymen zijn belangrijk voor de vorming van het collageennetwerk en verbeteren de stevigheid en elasticiteit van de huid.
Silicium wordt ook in verband gebracht met de aanmaak van glycosaminoglycanen, zoals hyaluronzuur 5.
Er is aangetoond dat fysiologische concentraties orthokiezelzuur (OSA) de fibroblasten stimuleren om collageen type I af te scheiden 6, 7.
Onderzoeken en voordelen
In een onderzoek onder 50 gezonde vrijwilligers van 40 tot 65 jaar met duidelijke klinische tekenen van huidveroudering door zonlicht in het gezicht werden de effecten van met choline gestabiliseerd orthokiezelzuur (ch-OSA) onderzocht.
Na 20 weken orale suppletie met 10 mg per dag werd een significante verbetering van de huidruwheid vastgesteld (-16% tegenover +8% in de placebogroep), evenals een verbetering van de structuur van de nagels en het haar 8.
In een ander onderzoek verbeterde orale inname van twee vormen van silicium [met maltodextrine gestabiliseerd orthokiezelzuur (M-OSA) en monomethylsilanetriol (MMST)] de huidparameters, verlengde het de wimpers en verminderde het gezichtsrimpels en uv-vlekken 24.
Andere onderzoekers beschreven een positief effect van orthokiezelzuur dat met gehydrolyseerd zeecollageen was gestabiliseerd. Een dosering van 600 mg/dag verbeterde de textuur, stevigheid en hydratatie van de huid 25.
Een advies voor uw schoonheid
Ter ondersteuning van mooie nagels, huid en haar bevat ons antiverouderingssupplement X115®+PLUS 4 orthokiezelzuur dat met collageen is gestabiliseerd, samen met hyaluronzuur, ceramiden, probiotica, resveratrol, astaxanthine, lycopeen, granaatappel, polyfenolen uit cacao en olijfbladeren, co-enzym Q10, biotine, echinacea, centella en vitaminen B6, B9, C, D en E.
Silicium en haar
Hoewel er geen wetenschappelijk bewijs is dat silicium haaruitval kan terugdraaien, kan dit mineraal wel helpen om de haarstructuur te versterken.
Het kan vooral nuttig zijn voor vrouwen, bij wie haaruitval door andere factoren kan worden veroorzaakt dan bij mannen, zoals stress, koorts, operaties, schildklierproblemen en een bevalling.
Er is geopperd dat een hoger siliciumgehalte in de haarvezel samenhangt met minder haaruitval en meer glans 7. Silicium werkt waarschijnlijk door met keratine te interageren en complexen met aminozuren en peptiden te vormen 7, 9, 10.
In een gerandomiseerd onderzoek met 48 vrijwilligers werd het effect van ch-OSA, met choline gestabiliseerd orthokiezelzuur, bij mensen met fijn haar onderzocht. Van hen kregen 24 personen dagelijks 10 mg silicium gedurende 9 maanden 7.
Over het algemeen werden positieve resultaten gezien voor haareigenschappen zoals de weerstand tegen breuk. Ook nam de dwarsdoorsnede van het haar significant toe, terwijl in de placebogroep geen significante verschillen werden gevonden 7.
In een onderzoek onder 15 vrouwen met dunner wordend haar zorgde heermoes, een rijke siliciumbron, in combinatie met andere ingrediënten voor meer haargroei, volume en dikte 11.
Een onderzoek van 3 maanden onder vrouwen met dunner wordend haar wees uit dat twee capsules per dag met gedroogde heermoes en andere ingrediënten de haargroei en haarsterkte verhoogden ten opzichte van een controlegroep 12.
Silicium en nagels
Ook nagels profiteren van silicium, omdat dit element een van de belangrijkste mineralen in hun samenstelling is, naast calcium, magnesium, ijzer, koper, zink, aluminium en fluor.
Zachte en broze nagels kunnen daarom wijzen op een systemisch siliciumtekort.
Door de kwaliteit van de nagels te verbeteren, kan silicium bij gevoelige personen mogelijk ook de bescherming tegen nagelinfecties vergroten.
Botgezondheid
Silicium speelt een essentiële rol bij de groei en ontwikkeling van het skelet.
Suppletie lijkt een gunstig effect te hebben op de botombouw, vooral op de vorming van botcollageen.
Dit voordeel werd bijvoorbeeld waargenomen in een onderzoek onder 136 vrouwen met een lage botdichtheid, oftewel osteopenie. Toevoeging van ch-OSA, overeenkomend met 6 en 12 mg elementair silicium, aan de basisbehandeling met 1.000 mg calcium en 20 mcg vitamine D3 liet een mogelijk gunstig effect op botcollageen zien in vergelijking met alleen calcium en vitamine D3 30. Bij vrouwen met ernstigere osteopenie werd ook een kleine toename van de botmassa in de femurhals waargenomen.
In een ander onderzoek onder 114 vrouwen met osteopenie verhoogde 12 maanden suppletie met ch-OSA, overeenkomend met 6 of 12 mg elementair silicium, de aanmaak van procollageen zonder de botmassa te verhogen 30a.
In een ander onderzoek leidde 12 weken ch-OSA-suppletie bij mannen met knieartrose tot verbetering van de symptomen, samen met een kleine maar significante afname van biomarkers voor de afbraak van kraakbeen 31.
Verder is aangetoond dat 3 maanden siliciumsuppletie de oxidatieve stress en botresorptie verminderde bij een groep Italiaanse vrouwen met osteopenie na de menopauze 31.
Ten slotte zijn verbanden gevonden tussen de siliciuminname via de voeding en de botmineraaldichtheid 36, 37.
Vormen en soorten supplementen
Silicium kan in verschillende vormen en met uiteenlopende biologische beschikbaarheid worden toegevoegd aan functionele voedingsmiddelen en supplementen.
Kiezelzuren worden vanwege hun hoge biologische beschikbaarheid, ongeveer 40%, en hun natuurlijke aanwezigheid in voedingsmiddelen als de beste siliciumbronnen beschouwd 13, 14.
Commercieel aanbevolen organische siliciumbronnen zijn vooral orthokiezelzuur (OSA) en met name de gestabiliseerde vormen daarvan, bijvoorbeeld met choline (ch-OSA) en collageen (Prosagen-Si) 15.
Andere vormen van silicium in supplementen zijn monomethylsilanetriol (MMST) en colloïdaal silicium 16.
Ook extracten van siliciumrijke planten zijn zeer populair, zoals heermoes (Equisetum arvense L.), brandnetel (Urtica dioica L.) en bamboe (Bambusa spp.).
Deze bronnen worden al lange tijd in cosmetica en de natuurgeneeskunde gebruikt en zijn tegenwoordig verkrijgbaar als geconcentreerde vloeistof, poeder, capsule of tablet.
Siliciumsupplementen worden vooral verkocht als producten om het haar, de huid, botten en nagels te versterken.
Dosering en gebruik
De dosering varieert afhankelijk van de siliciumverbinding in het supplement. Volg daarom de aanwijzingen op het etiket of het advies van een arts of apotheker.
Op basis van de beschikbare onderzoeksresultaten kan de inname van elementair silicium uit supplementen 20 tot 50 mg per dag bedragen.
In onderzoeken is een toereikende siliciuminname van 10 tot 25 mg/dag voorgesteld. Een voedingsinname van ongeveer 25 mg/dag of meer lijkt echter het doeltreffendst, althans voor het behoud van de botgezondheid bij mannen en vrouwen vóór de menopauze, zonder bijwerkingen 19.
Voor volwassenen is een veilige bovengrens voor de inname van 700 mg per dag gedurende het hele leven voorgesteld; deze hoeveelheid zou geen ongewenste effecten veroorzaken 17, 18.
Bijwerkingen
Bij gezonde personen zijn geen bijwerkingen van oraal silicium waargenomen.
Wateroplosbare vormen van silicium worden in het darmkanaal opgenomen en overtollige hoeveelheden worden binnen 4-8 uur na inname door de nieren uitgescheiden 19. Daarom is het onwaarschijnlijk dat silicium zich in overmatige hoeveelheden ophoopt in de weefsels van gezonde personen.
Onderzoeken bij dieren en mensen hebben inderdaad geen orale toxiciteit van elementair of organisch silicium aangetoond, zelfs niet wanneer ratten en muizen doses kregen die tot 1.000 keer hoger waren dan de normale inname via de voeding 20.
Dialysepatiënten kunnen daarentegen silicium ophopen, omdat nierfalen de uitscheiding van het mineraal belemmert. Bij patiënten met nierfalen zijn serumwaarden van silicium gemeld die tot tien keer hoger waren dan normaal, maar deze waarden zijn niet met bijwerkingen in verband gebracht 21, 22.
Ook zijn zeldzame gevallen van nierstenen van silica gemeld bij patiënten die daarnaast grote hoeveelheden magnesium gebruikten in de vorm van antacida met magnesiumtrisilicaat 23, 22.
