Fillers in de Esthetische Geneeskunde | Typen, Resultaten en Bijwerkingen

Wat zijn fillers?

De afgelopen jaren is het gebruik van injecteerbare fillers in de esthetische geneeskunde exponentieel toegenomen.

Fillers, ook wel vulmiddelen genoemd, zijn producten die in of onder de huid worden geïnjecteerd om het uiterlijk te verbeteren en onvolkomenheden te corrigeren, zoals volumeverlies (huidverslapping), rimpels en plooien.

De esthetische verbetering door fillers berust op:

• een direct en onmiddellijk fysiek opvullend effect;
• een biologisch effect waarbij stimulering van de fibroblasten leidt tot een verhoogde aanmaak van collageen, elastine en hyaluronzuur.

De populariteit van deze antirimpelbehandelingen is te danken aan het feit dat ze aanzienlijke esthetische verbeteringen kunnen geven met een minder invasieve methode die bovendien veel goedkoper is dan klassieke esthetische chirurgie, zoals een chirurgische facelift.

Sinds het gebruik van siliconenolie aan het einde van de jaren 60, dat inmiddels verboden is, zijn talrijke technologieën ontwikkeld. Daardoor bestaan er nu meer dan 160 producten voor de esthetische geneeskunde, die door meer dan 50 bedrijven op de markt worden gebracht ¹ .

Indicaties

Binnen de esthetische geneeskunde worden fillers, ook wel vulmiddelen genoemd, door gespecialiseerde artsen vooral gebruikt voor:

• het opvullen van rimpels en huidplooien;
• het corrigeren van onvolkomenheden door verlies van weke delen als gevolg van ziekte of veroudering;
• het vergroten van het volume van de wangen, kin en lippen;
• het modelleren van de neus;
• het corrigeren van asymmetrie in het gezicht;
• het verjongen van de handen.

Deze en vele andere toepassingen hebben bijgedragen aan de brede verspreiding van fillers binnen verschillende gebieden van de esthetische geneeskunde.

^®

Soorten fillers

Ondanks het grote aantal producten op de markt kunnen fillers in twee brede categorieën worden verdeeld:

• biologisch afbreekbare of resorbeerbare fillers;
• permanente of niet-biologisch afbreekbare fillers.

Soorten fillers
Resorbeerbaar	Langzaam resorbeerbaar	Semipermanent of permanent
Hyaluronzuur Collageen Agarosegel	Calciumhydroxylapatiet Poly-L-melkzuur	PMMA of polymethylmethacrylaat PMA of polyacrylamide

Samen met de basisstof kunnen biostimulerende factoren worden geïnjecteerd, zoals vitaminen, mineralen, voedingsstoffen, hormonen, groeifactoren, aminozuren, autologe fibroblastenkweken en bloedplaatjesrijk plasma.

Biologisch afbreekbare of resorbeerbare fillers

Biologisch afbreekbare fillers worden zo genoemd omdat ze in de loop van een aantal maanden volledig door de weefsels worden geresorbeerd.

De meest gebruikte producten in deze categorie zijn de fillers op basis van hyaluronzuur . Afhankelijk van de complexiteit en concentratie van de molecule houden ze 3 tot 12 maanden aan en zijn eventuele complicaties doorgaans goed te beheersen.

Hyaluronzuurfillers

Een injectie met hyaluronzuur is bedoeld om de huid te verjongen door zowel de hydratatie als de activiteit van fibroblasten te verhogen.

Hyaluronzuurderivaten zijn de meest gebruikte biologisch afbreekbare fillers in Europa en de Verenigde Staten.

Er bestaan zeer veel varianten, die verschillen in moleculaire complexiteit en structuur, waaronder de mate en het type vernetting, de concentratie en eventuele hulpstoffen of verdovende middelen. Al deze kenmerken hebben een belangrijke invloed op het klinische effect.

Sterker geconcentreerde en sterker verknoopte producten houden doorgaans langer aan. Ze veroorzaken echter ook meer reactiviteit in het lichaam en daardoor een groter risico op ontsteking, fibrose en granuloomvorming.

Naast de samenstelling verschillen de beschikbare producten wat betreft goedgekeurde indicaties, duur van het esthetische effect, verondersteld werkingsmechanisme, aanbevolen injectiediepte, injectietechniek, geschiktheid voor verschillende delen van het gezicht en bijwerkingen.

Collageenfillers

Fillers op basis van collageen worden minder vaak gebruikt. Hoewel ze binnen verschillende gebieden van de esthetische geneeskunde worden toegepast, blijft het risico op bijwerkingen, met name overgevoeligheidsreacties, relatief hoog.

Daarom moeten vóór het gebruik van fillers op basis van rundercollageen allergietests worden uitgevoerd.

Agarosefillers

De relatief nieuwe fillers op basis van agarose bevatten een polysacharide uit agar-agar, dat in het laboratorium uit rode algen wordt gewonnen.

Agarose lijkt een fysiologische ontstekingsreactie op te wekken en stimuleert daardoor de aanmaak van nieuw collageen en elastine in het behandelde weefsel.

Permanente of niet-biologisch afbreekbare fillers

Tot deze categorie behoren fillers op basis van polymethylmethacrylaat en polyacrylamidehydrogels. Hun effect houdt gewoonlijk ongeveer 2 jaar aan, waarna eventueel een correctie nodig kan zijn.

Niet-biologisch afbreekbare fillers werken volgens een ander biologisch principe dan resorbeerbare vulmiddelen.

Deze moleculen veroorzaken een vreemdlichaamreactie op de behandelde plaats en stimuleren zo de fibroblasten, de cellen die betrokken zijn bij wondgenezing.

De daaropvolgende afzetting van type I-collageen, dat vezelig en littekenachtig is, helpt de behandelde plooien of laesies op te vullen.

Fillers in deze categorie zijn onder meer polymethylmethacrylaat (PMMA; Artecoll®), polyacrylamidehydrogel (Aquamid®) en Silikon® 1000, een zuivere vorm van silicone voor medisch gebruik.

• PMMA bestaat voor 80% uit rundercollageen en voor 20% uit PMMA-microsferen. Het collageen als dragermateriaal wordt binnen 1-3 maanden afgebroken, waarna de microsferen door een dun vezelig kapsel worden omgeven.
• Polyacrylamidehydrogel is een hydrofiele gel die bestaat uit 97,5% steriel water, gebonden aan 2,5% vernet acrylamidepolymeer. Hierdoor vindt voortdurend vloeistofuitwisseling plaats tussen de hydrogel en het omliggende weefsel en raakt het materiaal geïntegreerd in de weke delen.
  
• Silikon® 1000 wordt in zeer kleine hoeveelheden geïnjecteerd met een microdruppeltechniek. Net als bij andere permanente fillers vormt het lichaam collageen rond de siliconendeeltjes.

Fillers van poly-L-melkzuur en calciumhydroxylapatiet hebben een vergelijkbaar werkingsmechanisme, maar worden in ongeveer twee jaar geresorbeerd. Daarom worden ze soms ingedeeld in een derde categorie: langzaam resorbeerbare fillers.

Langzaam resorbeerbare fillers

Fillers met hydroxylapatiet

De calciumhydroxylapatietfiller Radiesse® bestaat uit synthetische microsferen van calciumhydroxylapatiet (CaHA) die in een draaggel zijn gesuspendeerd.

De CaHA-deeltjes vormen een raamwerk voor nieuw weefsel en stimuleren de collageenvorming rond de microsferen, waardoor de lederhuid na verloop van tijd dikker wordt.

De bolvormige CaHA-deeltjes worden geleidelijk gefagocyteerd, afgebroken tot calcium en fosfaat en via de nieren uitgescheiden.

De injectie geeft onmiddellijk een zichtbare verbetering. De langdurige afzetting van nieuw collageen rond de microsferen draagt bij aan een gemiddelde werkingsduur van ongeveer 15 maanden.

Fillers met poly-L-melkzuur

Fillers op basis van poly-L-melkzuur (Sculptra®) bevatten een synthetisch polymeer dat het volume van de weke delen vergroot door een ontstekingsreactie te stimuleren, gevolgd door collageenafzetting.

Elke injectiesessie met poly-L-melkzuur geeft een geleidelijk effect en een beperkte correctie. Gewoonlijk zijn drie sessies nodig, maar nadat de uiteindelijke correctie is bereikt, houden de resultaten tot 2 jaar aan.

Gebruiksstatistieken

De volgende tabel bevat gegevens van de American Society for Aesthetic Plastic Surgery (ASAPS) over 2019 ² .

Totaal aantal uitgevoerde fillerbehandelingen	2.721.469
waarvan:
Hyaluronzuurfillers (Juvederm Ultra®, Juvederm Ultra Plus®, Perlane®, Restylane®, Belotero®)	2.160.578
Calciumhydroxylapatietfillers (Radiesse®)	221.307
Fillers op basis van bloedplaatjesrijk plasma (PRP)	130.230
Fillers op basis van poly-L-melkzuur (Sculptra®)	120.689
Fillers op basis van autoloog vet	47.123
Fillers op basis van polymethylmethacrylaat (Bellafill®)	17.878

Na de behandeling

Goede nazorg speelt een belangrijke rol bij het behalen van optimale resultaten. Het is daarom essentieel dat patiënten hierover duidelijke uitleg krijgen.

Koude kompressen kunnen tijdelijke gevoelloosheid en zwelling helpen verminderen.

Doorgaans wordt geadviseerd enkele dagen extreme temperaturen, zoals in de sauna of tijdens het skiën, en direct zonlicht te vermijden.

Bij sommige fillers, zoals poly-L-melkzuurfillers, kan massage van het behandelde gebied nodig zijn, terwijl dit bij andere fillers juist moet worden vermeden.

Kosten van fillers

De kosten van dermale fillers variëren afhankelijk van het gebruikte product en het aantal behandelingen.

Hieronder staat een schatting van de kosten per spuit volgens de American Society of Plastic Surgeons ³ :

• calciumhydroxylapatiet (Radiesse): 690 dollar
• hyaluronzuur (bijvoorbeeld Juvederm Ultra, Juvederm Ultra Plus, Perlane, Restylane, Belotero): 652 dollar
• poly-L-melkzuur (Sculptra): 878 dollar
• polymethylmethacrylaat: 855 dollar

De meeste patiënten hebben meer dan één spuit nodig om het gewenste resultaat te bereiken.

Bijwerkingen

Hoewel fillers tegenwoordig zeer vaak worden gebruikt, mogen de mogelijke bijwerkingen van dit type behandeling nooit uit het oog worden verloren.

Anders dan vaak wordt gedacht, kunnen deze reacties zowel direct als op middellange en lange termijn problemen veroorzaken.

De vaakst waargenomen bijwerkingen zijn:

• blauwe plekken rond de injectieplaats, vooral in sterk doorbloede gebieden en bij patiënten die antistollingsmiddelen of bloedverdunnende supplementen gebruiken, zoals omega 3, ginkgo biloba, ginseng, sint-janskruid en vitamine E;
• oedeem, oftewel zwelling, door het injectietrauma of mogelijk door een allergische reactie op de gebruikte filler;
• roodheid na de injectie;
• neovascularisatie, waarbij nieuwe haarvaatjes ontstaan die zelfs enkele dagen na de injectie zichtbaar kunnen worden;
• infecties door onvoldoende hygiënische medische werkwijzen;
• de vorming van knobbeltjes;
• veroudering op lange termijn door senescentie van de cellen van de lederhuid (bijvoorbeeld doordat hyaluronzuur met een hoog molecuulgewicht de syntheseactiviteit van fibroblasten kan onderdrukken);
• paresthesieën door beschadiging van zenuwstructuren.

Dit zijn enkele redenen waarom iedere patiënt zowel de behandelaar als de procedure en de gekozen vulstof zorgvuldig moet beoordelen.

Mogelijke bijwerkingen van fillers 4
Vroeg	Laat	Vertraagd (> 1 jaar)
Blauwe plekken Oedeem Roodheid Infectie Allergische reactie Knobbeltjes Huidnecrose Embolie	Angio-oedeem Hyperpigmentatie Infectie Granulomen	Infectie Biofilm

Contra-indicaties

Fillers worden doorgaans afgeraden bij mensen die gemakkelijk keloïde littekens ontwikkelen, tijdens zwangerschap en borstvoeding, bij bekende overgevoeligheid, ernstige huidaandoeningen, auto-immuun- of auto-inflammatoire ziekten en tijdens radiotherapie.

Literatuur