Striae Behandelen | Gids voor de Beste Behandelingen

Inleiding

Hoewel striae een veelvoorkomende cosmetische huidafwijking zijn, bestaan er nog geen behandelprotocollen die volledige verdwijning kunnen garanderen.

Er kunnen weliswaar aanzienlijke verbeteringen worden bereikt, maar de cosmetische en histologische kenmerken van een stria kunnen niet volledig worden uitgewist.

Deze belangrijke beperking zou mensen met een verhoogd risico ertoe moeten aanzetten alle nodige voorzorgsmaatregelen te nemen om het ontstaan ervan te voorkomen.

De behandelmogelijkheden voor striae omvatten:

• cosmetica;
• geneesmiddelen, zoals retinoïden;
• medische behandelingen, waaronder ingrepen uit de esthetische geneeskunde.

Voor de beste resultaten is vaak een combinatie van meerdere methoden nodig ¹.

In de literatuur zijn talrijke onderzoeken te vinden die de verschillende methoden ondersteunen. Tot op heden ontbreekt echter een duidelijk, reproduceerbaar en aantoonbaar doeltreffend protocol voor de behandeling van striae.

De ervaring en deskundigheid van de arts zijn daarom belangrijk om de patiënt te begeleiden bij de keuze van de meest geschikte behandeling.

Cosmetica

Topische behandelingen voor striae hebben doorgaans slechts een beperkt effect.

Het is dan ook de vraag of antistriaecrèmes en -zalven met “specifieke ingrediënten” een betekenisvolle verbetering opleveren ten opzichte van gewone hydraterende crèmes of van de massage waarmee ze vaak worden gecombineerd.

Volgens verschillende auteurs kunnen deze producten het ontstaan van striae in specifieke omstandigheden, zoals tijdens de zwangerschap, zelfs niet voorkomen ¹.

De volgende tabel geeft een overzicht van de meest gebruikte topische behandelingen voor striae ².

Gebruikt topisch middel	Werkingsmechanisme
Tretinoïne of retinoïnezuur	Verhoogt via stimulatie van fibroblasten de hoeveelheid collageen type 1 in het weefsel
Hyaluronzuur	Verhoogt de weerstand tegen mechanische compressiekrachten en helpt de fibroblasten te stimuleren
Trofolastin (Centella asiatica)	Stimulatie van fibroblasten en tegengaan van de werking van glucocorticoïden
Siliconen	Hydratatie van de huid
Chemische peeling (glycolzuur, trichloorazijnzuur)	Proliferatie van fibroblasten en stimulatie van de collageenproductie door fibroblasten
Ascorbinezuur (vitamine C)	Verbeterde collageenproductie
Alfastria	Volumetoename om mechanische atrofie tegen te gaan
Cacaoboter	Hydratatie door de verzachtende werking
Oliën (olijfolie, amandelolie, kokosolie, biologische olie)	Werking van massage en hydratatie van de huid
Pirfenidon	Immunomodulerend en ontstekingsremmend; bevordert collagenase en de activiteit van fibroblasten

Chemische Peeling

Bij een chemische peeling worden stoffen met een exfoliërende werking rechtstreeks op het te behandelen gebied aangebracht.

Deze stoffen hebben een keratolytische werking: ze lossen de “keratinebruggen” op die de cellen van de hoornlaag met elkaar verbinden, waardoor deze gemakkelijker afschilferen.

Dit proces stimuleert de vernieuwing van de opperhuid en wekt een ontstekingsreactie op die de aanmaak van elastine en collageen bevordert.

De meest gebruikte middelen voor een chemische peeling van striae zijn trichloorazijnzuur, retinoïnezuur en glycolzuur (GCA) ³.

In een RCT verminderde een behandeling van 40 patiënten met 70% glycolzuur gedurende 6 maanden de breedte van de striae. Daarnaast daalde het hemoglobinegehalte van de striae rubrae en nam de breedte van de striae albae af, terwijl de plaatselijke afzetting van melanine toenam ¹².

Het gebruik van retinoïnezuur en trichloorazijnzuur en, meer in het algemeen, het uitvoeren van diepe peelings met hoge concentraties behoort tot het medische domein.

Postinflammatoire pigmentveranderingen en lichte irritatie zijn de meest voorkomende bijwerkingen.

Over het algemeen wordt een chemische peeling beschouwd als een betaalbare behandelmogelijkheid die geschikt is voor uitgebreide striae.

Plantaardige Oliën en Boters

Volgens de volkstraditie kan men de huid van de buik en heupen met olijfolie behandelen om zwangerschapsstriae te voorkomen.

De wetenschappelijke onderbouwing van dit advies berust op:

• het vermogen van de vetzuren en tocoferolen (vit. E) in olijfolie om de vorming van vrije radicalen tegen te gaan;
• de huidvriendelijke eigenschappen van olijfolie, die de hydratatie en elasticiteit van de huid kunnen verbeteren;
• het gunstige effect van massage; hoewel er maar beperkt bewijs is voor de invloed van massage op de huid, wordt mensen met littekens gewoonlijk aangeraden deze dagelijks te masseren om de kwaliteit ervan te verbeteren ⁴.

Alternatieven voor olijfolie die sensorisch vaak beter worden verdragen, zijn zoete amandelolie, tarwekiemolie, avocado-olie en sheaboter.

Cacaoboter en Sheaboter

Vanwege de ontstekingsremmende en antioxiderende eigenschappen is sheaboter een veelgebruikt ingrediënt in producten voor de behandeling van striae.

Ook van cacaoboter wordt doorgaans aangenomen dat deze de huid helpt haar stevigheid en elasticiteit te behouden.

Fabrikanten stellen dat de combinatie van sheaboter en cacaoboter de huid helpt versterken door de hoeveelheid collageen te verhogen en het ontstaan van striae te verminderen ⁹.

Twee afzonderlijke onderzoeken, één bij een groep van 300 vrouwen en één bij 175 vrouwen, concludeerden echter dat cacaoboter het ontstaan van striae NIET beter voorkwam dan andere hydraterende crèmes ^{5, 9}.

Amandelolie tegen Striae

In een ander, niet-gerandomiseerd onderzoek bij 141 vrouwen verminderde een massage van 15 minuten met olie van bittere amandelen het ontstaan van zwangerschapsstriae (20% tegenover 41,2% zonder behandeling) ⁷.

Bittere amandelolie alleen, dus zonder massage, had echter geen significant effect.

Uit een onderzoek bij 160 vrouwen bleek dat zoete amandelolie op de huid hielp om jeuk te verminderen, hoewel het totale aantal striae onveranderd bleef ⁸.

Een onderzoek bij 150 vrouwen liet zien dat een crème met amandelolie geen effect had op het aantal of de ernst van de striae. Sommige onderzoekers suggereerden daarom dat vooral de massage, en niet de olie zelf, het doorslaggevende onderdeel van deze behandeling kan zijn^{, 9, 10}.

Hyaluronzuur

Hyaluronzuur zou de activiteit van fibroblasten stimuleren ⁹. Deze cellen zijn belangrijk voor het behoud van de structuur en hydratatie van de huid ¹².

Van verschillende hydraterende producten die hyaluronzuur combineren met diverse vitaminen en vetzuren is aangetoond dat ze het ontstaan van zwangerschapsstriae aanzienlijk verminderen ¹⁸.

Deze hydraterende crèmes werden echter met massage aangebracht. Daardoor blijft de vraag of de crèmes werkelijk doeltreffend zijn of dat het effect uitsluitend aan de massage te danken is ¹⁸.

Siliconengel

Bij atrofische littekens als gevolg van striae wordt het gebruik van een gel op siliconenbasis aanbevolen.

In een onderzoek bij 20 mensen verhoogde een dagelijks aangebrachte siliconengel gedurende 6 weken de hoeveelheid collageen en verlaagde deze het melaninegehalte in de striae ¹¹.

Alfastria en Trofolastin

Een beoordeling uit 2016 van 11 klinische onderzoeken ¹² stelde vast dat beide crèmes positieve resultaten lieten zien. Het is echter niet duidelijk of ze het uiterlijk van striae beter verminderen in een vroeg of in een later stadium.

• Alfastria-crème combineert vetzuren en vitaminen met hyaluronzuur, dat vermoedelijk de collageenproductie stimuleert.
  
• Trofolastin-crème bevat extract van Centella asiatica, een geneeskrachtige plant die vermoedelijk de collageenproductie verhoogt.

In een onderzoek bij 80 deelnemers ontstonden bij gebruik van Trofolastin zwangerschapsstriae in 34% van de gevallen, tegenover 56% in de placebogroep ²⁰.

Daarnaast verklaarden vrouwen die tijdens de puberteit eerder striae hadden gehad dat behandeling met Trofolastin deze voor 100% voorkwam ²⁰.

Plantenextracten

Sommige auteurs beschouwen hydraterende crèmes als het belangrijkste bestanddeel van topische preparaten tegen striae. Het is daarentegen de vraag of andere ingrediënten, zoals plantenextracten, aanvullende voordelen bieden ¹³.

Centella

Centella asiatica is een exotische plant met wondhelende eigenschappen.

De plant zou de activiteit van fibroblasten stimuleren, die verantwoordelijk zijn voor de productie van collageen en elastine.

Volgens een beoordeling uit 2013 kan Centella asiatica het ontstaan van striae verminderen. De terpenoïden in centella zouden de collageenproductie in het lichaam verhogen. Dit kan nieuwe striae helpen voorkomen en de genezing van bestaande striae ondersteunen ¹⁴.

Bij uitwendig gebruik kan Centella asiatica mogelijk ook helpen om zwangerschapsstriae minder zichtbaar te maken ¹⁵.

Een RCT bij zwangere vrouwen wijst erop dat de ernst van striae kan worden verminderd door plaatselijke toepassing van een verzachtend en hydraterend product met hydroxyprolisilane C, rozenbottelolie, triterpenen uit Centella asiatica en vitamine E ¹⁶.

De fabrikant van een product met extract van Centella asiatica (0,5%), zoete amandelolie en sheaboter stelde op basis van een niet-gepubliceerd onderzoek dat het preparaat de elasticiteit van de huid aanzienlijk verbeterde en de aanwezigheid van bestaande striae met 60% verminderde ⁹.

Groene Thee

In een open onderzoek bij 36 vrouwen tussen 18 en 35 jaar met striae verminderde een crème met 3% groene-thee-extract de ernst van de striae al na 4 weken gebruik.

Het aantal deelnemers met ernstige striae daalde van 31 aan het begin van het onderzoek naar 15 na 8 weken behandeling ¹⁰.

Camouflage

Camouflage is bedoeld om striae minder zichtbaar te maken door de cosmetische afwijking te verbergen.

• Make-up. Om striae gedurende een dag of avond te bedekken, kan een foundation worden gebruikt die bij de huidskleur past.
• Cosmetica met dihydroxyaceton (DHA). DHA is een klein synthetisch molecuul dat met keratine reageert en via de Maillardreactie geel- tot bruingekleurde verbindingen vormt. Zo kan het kleurverschil van de striae worden gecamoufleerd. Het dekkende effect van DHA houdt 4 of 5 dagen aan.
• Zelfbruiners kunnen de striae bijkleuren, zodat ze meer op de rest van de huid lijken. Zonnen werkt daarentegen averechts, omdat striae minder gemakkelijk bruin worden.

Retinoïden

Retinoïden zijn natuurlijke of synthetische derivaten van vitamine A, waaronder retinoïnezuur.

Retinoïnezuur stimuleert de cellen van de lederhuid, de fibroblasten, om hyaluronzuur, collageen en elastine te produceren. Hierdoor kan de huid een zekere elasticiteit behouden.

Retinoïnezuur en zijn derivaten worden daarom gebruikt om rimpels te bestrijden en recent ontstane striae te behandelen ¹⁷.

Retinoïnezuur, ook wel tretinoïne genoemd, lijkt vooral werkzaam bij recent ontstane rode of roze striae, de striae rubrae ¹⁸.

Volgens een beoordeling leidde het topische gebruik van tretinoïne in concentraties van ≥ 0,05% tot een verbetering van zwangerschapsstriae (striae gravidarum) met maximaal 47% ¹⁹.

In een prospectief multicentrisch onderzoek vertoonden 20 patiënten die met een crème met 1% retinoïnezuur gedurende 12 weken werden behandeld een afname van 20% in de lengte van zwangerschapsstriae op de buik ten opzichte van de controlegroep ¹⁸.

Crèmes met tretinoïne kunnen huidirritatie veroorzaken. Bovendien zijn ze absoluut gecontra-indiceerd voor vrouwen in de vruchtbare leeftijd die zwanger kunnen worden.

Om de penetratie van topische tretinoïnecrème te verbeteren, werd ablatieve radiofrequentie gecombineerd met echografie. In een pilotonderzoek verbeterde deze gecombineerde aanpak de striae albae ²⁰.

Medische Behandelingen

Diepe Peelings

Deze behandelingen verwijderen de buitenste huidlaag door de verbindingen die de cellen van de opperhuid bijeenhouden chemisch af te breken.

Peelings verminderen zo de algemene zichtbaarheid van striae en stimuleren de huidvernieuwing.

Er wordt onderscheid gemaakt tussen:

• lichte of oppervlakkige peelings: deze versnellen de natuurlijke afschilfering van de hoornlaag om de vernieuwing van de opperhuid te bevorderen;
• diepe peelings: deze veroorzaken necrose en ontsteking in de opperhuid om via stimulatie van fibroblasten de vernieuwing van de lederhuid te bevorderen. Ze zijn duidelijk agressiever en veroorzaken gemakkelijker roodheid en irritatie.

Diepe peelings met hoge concentraties agressieve werkzame stoffen mogen alleen door een arts worden uitgevoerd.

Trichloorazijnzuur (10-35%) wordt hiervoor al vele jaren gebruikt en is bij lage concentraties relatief veilig.

Sommige auteurs bereikten goede resultaten met lage concentraties (15-20%) trichloorazijnzuur en herhaalde chemische exfoliatie tot in de papillaire lederhuid, met maandelijkse tussenpozen. Er werden verbeteringen in de structuur en kleur van de striae beschreven ²¹.

In een onderzoek bij jonge patiënten was een combinatie van microdermabrasie en een middeldiepe peeling doeltreffender dan andere behandelingen. Bij 60% van de behandelde patiënten werd een matige klinische verbetering bereikt ²². Vanwege het kleine aantal deelnemers moeten de onderstaande resultaten voorzichtig worden geïnterpreteerd.

Resultaten van behandeling met topisch tretinoïne – topische tretinoïnegel (0,1% m/m), eenmaal per avond aangebracht

Respons	2 maanden (%)	6 maanden (%)	1 jaar
Uitstekend (>75%)	0	0	0
Matig (50-75)	0	0	10
Gemiddeld (25-50%)	0	10	10
Gering (<25%)	100	90	80

Resultaten van de combinatie microdermabrasie + peeling met trichloorazijnzuur (30%)

Respons	2 maanden (%)	6 maanden (%)	1 jaar
Uitstekend (>75%)	0	0	10
Matig (50-75)	0	10	10
Gemiddeld (25-50%)	10	30	60
Gering (<25%)	90	60	20

Resultaten van mesotherapie met hyaluronzuur

Respons	2 maanden (%)	6 maanden (%)	1 jaar
Uitstekend (>75%)	0	0	0
Matig (50-75)	0	10	20
Gemiddeld (25-50%)	0	30	40
Gering (<25%)	100	60	40

Resultaten van behandeling met Q-switched Nd:YAG-laser 1064 nm

Respons	2 maanden (%)	6 maanden (%)	1 jaar
Uitstekend (>75%)	0	0	10
Matig (50-75)	0	10	20
Gemiddeld (25-50%)	0	2	40
Gering (<25%)	100	70	30

Resultaten van de combinatie microdermabrasie + peeling met 30% salicylzuur, gevolgd door massage met een combinatiecrème met 4% retinol, 1% retinyl, 10% ascorbinezuur en 5% niacinamide, gedurende 8 uur onder occlusie aangebracht.

Respons	2 maanden (%)	6 maanden (%)	1 jaar
Uitstekend (>75%)	0	0	20
Matig (50-75)	0	30	60
Gemiddeld (25-50%)	20	30	10
Gering (<25%)	80	40	10

Laser

Een laserbehandeling blijkt over het algemeen doeltreffend, vooral bij kleine striae. Bij bepaalde huidtypen bestaat echter enig risico op hyperpigmentatie en pigmentverschillen.

Met laserresurfacing kan men:

• de buitenste huidlaag verwijderen om de huid te helpen herstructureren;
• de huidregeneratie in de diepe lederhuid stimuleren.

Er bestaan veel verschillende soorten lasers, die kunnen worden onderverdeeld in ablatieve en niet-ablatieve lasers.

Ablatieve lasers worden doorgaans als doeltreffender maar ook agressiever beschouwd, hoewel fractionele technologie de bijwerkingen kan beperken.

Volgens een beoordeling uit 2017 verbetert een fractionele Erbium:YAG-laser het uiterlijk van striae met 50 tot 75% na 2-6 behandelingen. Histologisch onderzoek van de behandelde gebieden liet een toename van elastische vezels en collageenproductie zien ²³.

Ook met andere soorten lasers zijn positieve resultaten behaald.

In een onderzoek uit 2010 leidde een ablatieve fractionele CO₂-laser tot verbeteringen van 50 tot 75%, vooral bij striae albae. Ablatieve lasers zijn echter pijnlijker en kunnen een langere hersteltijd vereisen dan niet-ablatieve lasers ²⁴.

In een onderzoek waarin een ablatieve laser, een fractionele CO₂-laser, werd vergeleken met een niet-ablatieve laser, een erbiumlaser van 1540 nm, waren beide even doeltreffend tegen striae, maar werd de laatste beter verdragen ²⁵.

Intens Gepulseerd Licht

Behandeling met gepulst licht bleek de lengte en dikte van striae en structurele afwijkingen in de lederhuid te verminderen.

Het werkingsprincipe is vergelijkbaar met dat van een laser, maar de eigenschappen van het uitgezonden licht verschillen.

Onderzoeksgroepen zagen gunstige effecten bij gebruik van gepulst licht met een golflengte van 585 nm. De striae werden smaller en de huidstructuur verbeterde. De expressie van collageen nam toe, met uitzondering van collageen I ²⁶.

In vergelijkende onderzoeken tussen gepulst licht en lasers zoals de CO₂-laser en de pulsed-dye laser bleken laserbehandelingen echter beter te werken ^{27, 28, 29}.

Radiofrequentie

Radiofrequentie gebruikt elektromagnetische velden (EMV) om de huidcellen, en vooral de fibroblasten, direct of indirect te beïnvloeden.

In een pilotonderzoek bij 16 vrouwen verbeterden een multipolair gepulst elektromagnetisch veld en radiofrequente energie de lengte en breedte van de striae ³⁰.

In een pilotonderzoek met een tripolair radiofrequentieapparaat gedurende 1 week nam de ernst van de striae bij vrouwen af ³¹.

In het algemeen zijn alle soorten radiofrequentieapparaten, waaronder monopolaire, bipolaire, tripolaire en multipolaire systemen, met succes gebruikt voor de behandeling van striae ².

Carboxytherapie

Bij deze behandeling wordt CO₂-gas op een diepte van 5-6 mm onderhuids in de striae geïnjecteerd, met wekelijkse tussenpozen gedurende 3-12 sessies, afhankelijk van de ouderdom van de striae.

Dit stimuleert de bloedsomloop en verhoogt de afgifte van zuurstof door oxyhemoglobine. Het activeert ook de aanmaak van collageen, elastine en hyaluronzuur door de activiteit van fibroblasten te stimuleren ³².

Een onderzoek liet na carboxytherapie een toename van de huidelasticiteit, een afname van de afmetingen van de striae en een verbetering van het cosmetische uiterlijk zien ³³.

Volgens sommige auteurs zou carboxytherapie ongeveer even doeltreffend zijn als een fractionele CO2-laser. Met deze behandeling bereikte tot 80% van de patiënten met striae een klinisch betekenisvolle verbetering, die groter was bij recentere striae. De gemiddelde lengte van de striae nam na slechts één maand behandeling af van 13,1 cm tot 9,3 cm. Geen enkele patiënt in de carboxytherapiegroep had striae die ernstiger waren dan die in de FrCO2-groep ³⁷.

Een ander onderzoek suggereerde dat de klinische verbetering met carboxytherapie vergelijkbaar was met die van PRP. De tevredenheid van de patiënten was echter groter bij carboxytherapie ³⁹.

Microdermabrasie

Microdermabrasie is een diepe exfoliatiemethode waarbij de huid mechanisch en plaatselijk met vaste kristallen wordt “gebombardeerd”.

Net als een chemische peeling kan deze behandeling de collageenproductie verbeteren en striae minder zichtbaar maken.

Onderzoek heeft aangetoond dat microdermabrasie het uiterlijk van striae kan verbeteren ³⁴.

In een open onderzoek bij 32 vrouwen met vroege striae, oftewel striae rubrae, bleken 16 wekelijkse sessies met oppervlakkige, plaatselijke dermabrasie ongeveer even doeltreffend als dagelijks gebruik van een crème met 0,05% tretinoïne.

Oppervlakkige dermabrasie veroorzaakte echter minder vaak bijwerkingen en de patiënten hielden de behandeling beter vol ³⁵.

Microneedling

Ook wel collageeninductietherapie genoemd, maakt microneedling kleine gaatjes in de bovenste huidlaag om de aanmaak van elastine en collageen te stimuleren.

Vaak zijn gedurende ongeveer zes maanden maximaal zes behandelingen nodig om het resultaat te optimaliseren.

Ook deze behandeling heeft mogelijk effect tegen striae. Volgens een onderzoek was microneedling doeltreffender dan microdermabrasie met fonoforese voor de behandeling van striae ³⁶.

Microneedling verbeterde zowel vroege als oude striae in een pilotonderzoek bij Koreaanse vrouwen ³⁷. Dit voordeel werd bevestigd in een ander onderzoek in Zuid-Afrika en Duitsland met één of vier behandelingen ³⁸.

Bloedplaatjesrijk Plasma

Volgens een onderzoek uit 2018 kunnen injecties met bloedplaatjesrijk plasma (PRP) helpen collageen opnieuw op te bouwen en striae minder zichtbaar te maken ³⁹.

Hetzelfde onderzoek concludeerde dat PRP-injecties doeltreffender zijn en een betere therapeutische respons opleveren dan tretinoïne.

Microdermabrasie in combinatie met topisch bloedplaatjesrijk plasma bleek de ernst van striae doeltreffender te verminderen dan elk van beide afzonderlijk ⁴⁰.

In een vergelijkend onderzoek naar PRP en carboxytherapie, eenmaal per maand toegepast bij 20 patiënten met striae albae, bleken beide doeltreffend, maar presteerde carboxytherapie beter dan PRP ³⁹.

Onderzoek heeft bovendien aangetoond dat de combinatie van microneedling en PRP doeltreffender is dan microneedling alleen ³².