Wat is het?
Huidverslapping, ook wel een hangende huid, verslapte huid of slappe huid genoemd, is een aandoening waarbij de normale stevigheid van de huid afneemt.
Deze verslapping kan verschillende oorzaken hebben en weerspiegelt histologisch gezien een afname van:
- collageen : het eiwit dat de huid structuur, dikte en stevigheid geeft;
- elastine : helpt de huid na uitrekking terug te keren naar haar oorspronkelijke vorm;
- vetweefsel: dit bevindt zich in de diepere huidlagen, de onderhuid, beschermt tegen kou en mechanische belasting en bepaalt mede de contouren van het gezicht.
De huid kan steviger worden door bepaalde natuurlijke maatregelen, zoals gezichtsoefeningen , collageensupplementen en plaatselijke producten met bijvoorbeeld retinoïden of biostimulerende plantenextracten.
Duidelijkere en langdurigere resultaten zijn mogelijk met medische procedures, zoals een chemische peeling , behandelingen binnen de esthetische geneeskunde (bijvoorbeeld biostimulatie, lipofilling, radiofrequentie, microneedling en laser resurfacing) en chirurgische ingrepen ( facelift, minilift en liftende draden ).
Oorzaken
Veroudering, zwangerschap en sterk en snel gewichtsverlies zijn de meest voorkomende oorzaken van huidverslapping.
Daarnaast zijn er factoren die het risico verhogen, waaronder:
- erfelijke aanleg;
- roken;
- langdurige blootstelling aan de zon (fotoveroudering);
- chronische, onvoldoende beheerste stress;
- langdurig gebruik van corticosteroïden;
- een ongezonde voeding, zoals een onevenwichtig voedingspatroon en overmatig gebruik van alcohol en enkelvoudige suikers.
Veroudering
De belangrijkste oorzaak van huidverslapping is veroudering. Met het ouder worden nemen de hoeveelheden collageen en elastine af.
Het verlies van collageen in het lichaam begint tussen 18 en 29 jaar. Na 40 jaar kan het lichaam ongeveer 1% collageen per jaar verliezen en rond 80 jaar kan de collageensynthese 75% lager zijn dan bij jongvolwassenen 1, 2 .
Huidveroudering gaat ook gepaard met andere structurele veranderingen die een slappe huid kunnen bevorderen, zoals:
- atrofie van de gezichtsspieren;
- verlies van botweefsel in het gezicht;
- verlies van onderhuids vetweefsel;
- een dunnere opperhuid.
De chronologische of intrinsieke veroudering is onvermijdelijk, al wordt zij beïnvloed door erfelijke factoren. Ze begint na ongeveer 25 jaar en wordt meestal vanaf 40 jaar duidelijk zichtbaar.
Daarnaast bestaat extrinsieke veroudering, die door externe of omgevingsfactoren wordt bevorderd. Langdurige blootstelling aan zonlicht speelt hierbij de grootste rol en veroorzaakt vroegtijdige veroudering.
Andere omgevingsfactoren die vroegtijdige veroudering bevorderen zijn verschillende verontreinigende stoffen en schadelijke en irriterende stoffen, zoals sigarettenrook.
Al deze factoren stimuleren de vorming van vrije radicalen en verminderen de activiteit van antioxidatieve enzymen. Vrije radicalen beschadigen collageenvezels en elastine en kunnen ook DNA en RNA aantasten.
Uit een onderzoek onder 298 blanke vrouwen van 30 tot 78 jaar bleek dat blootstelling aan ultraviolette straling verantwoordelijk is voor 80% van de zichtbare tekenen van gezichtsveroudering 1 . Daarbij mag niet worden vergeten dat zonlicht ook belangrijke voordelen heeft.
Gewichtsverlies
Een onderzoek stelde vast dat wanneer iemand langdurig overgewicht heeft, de collageen- en elastinevezels in de huid beschadigd kunnen raken 4 .
Daardoor kan de huid zich na gewichtsverlies minder goed aan de nieuwe lichaamsvorm aanpassen.
Hetzelfde gebeurt tijdens de zwangerschap, wanneer de huid over de buik wordt uitgerekt.
Natuurlijke maatregelen
Gezichtsoefeningen
Gezichtsgymnastiek bestaat uit het regelmatig uitvoeren van oefeningen voor de gezichtsspieren.
Hoewel de werkzaamheid ervan niet voldoende wetenschappelijk is onderzocht, kunnen gezichtsoefeningen mogelijk helpen tegen huidverslapping.
De veronderstelde werking berust op hypertrofie, oftewel volumetoename van de getrainde spieren. Naarmate de gezichtsspieren groter worden en meer ruimte innemen, trekken ze de huid strakker en vullen ze verloren volume op. Daardoor kan het gezicht er gladder en jonger uitzien.
Collageensupplementen
Orale collageensupplementen kunnen helpen een slappe huid door veroudering te voorkomen.
Vooral gehydrolyseerd viscollageen is uitgebreid onderzocht vanwege mogelijke antiverouderingseffecten.
In een onderzoek met 64 deelnemers verminderde 1 gram collageenpeptiden per dag gedurende 12 weken de rimpels significant en verbeterde de hydratatie en elasticiteit van de huid ten opzichte van een placebogroep 5 .
In een onderzoek onder 114 vrouwen van middelbare leeftijd verminderde dagelijks 2,5 gram gehydrolyseerd type 1-collageen gedurende 8 weken de rimpeldiepte met 20% 6 .
In een ander onderzoek onder 72 vrouwen van 35 jaar of ouder verminderde dagelijks 2,5 gram gehydrolyseerd type I- en II-collageen gedurende 12 weken de rimpeldiepte met 27% en verhoogde de huidhydratatie met 28% 7 .
Vrouwen die in een onderzoek een supplement met 2,5-5 gram collageen gedurende 8 weken gebruikten, hadden minder last van een droge huid en een significant betere huidelasticiteit dan vrouwen die geen supplement gebruikten 8 .
Een ander onderzoek onder 85 vrouwen liet zien dat acht weken suppletie met gehydrolyseerd collageen de hydratatie, elasticiteit, rimpels en ruwheid van de huid verbeterde 9 .
Cosmetica voor een slappe huid
Veel huidcrèmes beweren collageen of collageenhydrolysaten te bevatten. Dit eiwit is echter te groot om doeltreffend door de opperhuid te worden opgenomen.
De enige doeltreffende manier om met een cosmeticum de hoeveelheid elastine en collageen te verhogen, is het aanbrengen van werkzame stoffen die klein genoeg zijn om de oppervlakkige huidlagen binnen te dringen en de fibroblasten in de lederhuid te activeren.
Positieve resultaten zijn mogelijk met:
- retinoïden, zoals retinol en derivaten;
- biostimulerende peptiden, zoals Palmitoyl Pentapeptide-4, Palmitoyl Tripeptide-1, Palmitoyl Tripeptide-3/5 en Palmitoyl Tripeptide-38;
- biostimulerende plantenextracten, zoals de onverzeepbare fractie van avocado, Centella, Ginkgo, aloëveragel, isoflavonen uit soja, hop en Boswellia.
Retinol en andere retinoïden behoren zonder twijfel tot de meest onderzochte cosmetische werkzame stoffen om de collageensynthese en de aanmaak van glycosaminoglycanen, zoals hyaluronzuur, te stimuleren. Deze binden water en verhogen zo de hydratatie en dikte van de opperhuid.
Plaatselijk aangebracht retinol van 0,4% bleek bijvoorbeeld rimpels en oppervlakkige lijntjes minder zichtbaar te maken en tegelijk bestanddelen van de extracellulaire matrix in de lederhuid, zoals glycosaminoglycanen en type I-collageen, te verhogen 10 .
Sterkere retinoïden zijn alleen op recept verkrijgbaar, maar kunnen nog doeltreffender zijn om de huid van hals en gezicht steviger te maken. Onderzoek bij dieren en mensen laat bijvoorbeeld zien dat tretinoïne een slappe huid kan verstevigen en de collageenproductie kan verhogen, waardoor huidverslapping minder zichtbaar wordt 11 .
Esthetische geneeskunde
Diepe peelings
Diepe peelings met hoge concentraties exfoliërende werkzame stoffen mogen alleen door een arts worden uitgevoerd.
Deze behandelingen veroorzaken necrose en ontsteking in de opperhuid om de vernieuwing van de lederhuid te bevorderen door fibroblasten te stimuleren. Ze zijn agressief en kunnen gemakkelijk roodheid en irritatie veroorzaken.
Van de gebruikte stoffen wordt trichloorazijnzuur (10-35%) al vele jaren toegepast; in lage concentraties is het relatief veilig.
Microdermabrasie
Microdermabrasie is een diepe mechanische exfoliatiemethode waarbij vaste kristallen plaatselijk op de huid worden gestraald.
Net als een chemische peeling kan deze behandeling de collageenproductie stimuleren en de stevigheid van de huid verbeteren.
Laser
Een laserbehandeling kan:
- de oppervlakkige huidlaag verwijderen om de huid te helpen herstructureren;
- de huidregeneratie in de diepe lederhuid stimuleren.
Er bestaan zeer veel soorten lasers, die als ablatief of niet-ablatief kunnen worden ingedeeld.
Ablatieve lasers worden doorgaans als doeltreffender maar ook agressiever beschouwd, hoewel gefractioneerde technologie de bijwerkingen kan beperken.
De dermatoloog kiest het veiligste en doeltreffendste type laser, mede op basis van het huidtype, om littekenweefsel af te breken, beschadigd weefsel tot herstel aan te zetten en de doorbloeding van het gebied te verhogen.
Intense Pulsed Light
Het werkingsprincipe van behandelingen met intense pulsed light is vergelijkbaar met dat van een laser, maar de eigenschappen van het uitgezonden licht verschillen.
Doorgaans wordt deze behandeling beter verdragen dan een laserbehandeling, maar is zij minder doeltreffend voor bepaalde huidproblemen.
Radiofrequentie
Radiofrequentie wekt elektromagnetische velden op om de huidcellen, vooral fibroblasten, direct of indirect te beïnvloeden.
De elektromagnetische golven van het apparaat veroorzaken een stijging van de weefseltemperatuur. Daardoor trekken collageenvezels samen en worden fibroblasten gestimuleerd om meer collageen, elastine en hyaluronzuur aan te maken.
De toename van collageen en andere macromoleculen kan de huid steviger en compacter maken en kleine onregelmatigheden gladstrijken, zoals rimpels en huidverslapping.
Carboxytherapie
Deze behandeling helpt het weefselmetabolisme te verhogen door koolstofdioxidegas te injecteren.
Koolstofdioxide wordt met micronaaldjes onder de huid of in de huid toegediend.
Dit stimuleert de bloedsomloop en verhoogt de afgifte van zuurstof uit oxyhemoglobine. Het activeert ook de synthese van collagenase, elastine en hyaluronzuur en stimuleert de functie van fibroblasten.
Microneedling
Microneedling, ook wel collageeninductietherapie genoemd, maakt kleine gaatjes in de bovenste huidlaag om de aanmaak van elastine en collageen op gang te brengen.
Om een maximaal resultaat te bereiken zijn soms tot zes behandelingen verspreid over ongeveer zes maanden nodig. De huid kan daardoor in het algemeen steviger worden.
Ultrageluid
Geluidsgolven kunnen op verschillende diepten in de lederhuid worden gericht om de fibroblasten te bereiken die collageen en elastine produceren.
Na verloop van tijd kan deze behandeling fijne lijntjes, rimpels en lichte tot matige huidverslapping minder zichtbaar maken.
Mesotherapie met deoxycholzuur
Mesotherapie, ook wel intralipotherapie genoemd, wordt gebruikt bij plaatselijke vetophopingen die niet reageren op dieet en lichaamsbeweging.
Het is een relatief nieuwe en bruikbare aanvulling op liposuctie, die sneller en minder invasief voor de patiënt is.
Daarbij worden kleine hoeveelheden chemische stoffen geïnjecteerd, vooral deoxycholzuur , al dan niet samen met fosfatidylcholine.
Deze stof vernietigt vetcellen, bevordert de afbraak ervan en veroorzaakt een ontstekingsreactie met proliferatie van fibroblasten.
Dermale fillers
Een niet-chirurgische kinvergroting kan de kaaklijn verfijnen en zo het resultaat van mesotherapie of andere behandelingen tegen huidverslapping verder verbeteren.
Met hyaluronzuurfillers of andere vulmiddelen wordt geprobeerd de lengte, breedte of projectie van de kin te vergroten. De techniek kan ook een weinig vooruitstekende of terugliggende kin corrigeren.
Het resultaat is onmiddellijk zichtbaar en houdt, afhankelijk van de gebruikte dermale filler, ongeveer 12-18 maanden aan.
Esthetische chirurgie
Ernstige huidverslapping vereist vaak een invasieve chirurgische aanpak.
Facelift
Een facelift, of rhytidectomie, kan overtollige gezichtshuid verwijderen in gebieden met ernstige verslapping.
Na incisies voor en achter het oor en een incisie onder de kin tilt de chirurg de huid op, waardoor de halsspieren, het vet en de steunweefsels bereikbaar worden.
De arts kan overtollige huid verwijderen en de huidflappen met hechtingen op strategische plaatsen weer aansluiten, zodat de littekens zo weinig mogelijk opvallen.
Een facelift geeft de beste langetermijnresultaten omdat alle structuren kunnen worden gecorrigeerd. De ingreep is echter kostbaar en invasief.
Chirurgische draden
Bij duidelijke huidverslapping kan de arts zeer dunne liftende draden plaatsen met een diameter van 0,05 tot 0,20 mm.
Deze draden zijn gemaakt van polydioxanon (PDO), een materiaal dat in ongeveer 8 maanden volledig wordt geresorbeerd. Kleine weerhaakjes langs de draad trekken de huid omhoog.
Tijdens hun verblijf in de huid kunnen polydioxanondraden de huidstructuur verbeteren, zodat het resultaat ook na resorptie deels behouden blijft.
Buikwandcorrectie
Een buikwandcorrectie is een esthetisch-chirurgische ingreep waarmee de contouren van buik en flanken worden hersteld.
De belangrijkste indicatie is een overschot aan slappe huid op de buik na sterk gewichtsverlies of herhaalde zwangerschappen.
Bij een buikwandcorrectie worden overtollige huid en vet rond de buik verwijderd en kan zo nodig de buikwandspier worden verstevigd.
